POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BASSETA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BASTANIK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 17.01.2015
BASZTA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: BASZTA, BASTA
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.baszta || basta
D.baszty
C.baście || baszcie
B.basztę || bastę
N.basztą
Ms.baszcie || baście
W.baszto
M.baszty
D.baszt
C.basztom
B.baszty
N.basztami || bastami
Ms.basztach
B.baszcie
Etymologia:
czes. baszta, z z śr. łac. bastia
1. »mająca kształt różnych brył wieża obronno-obserwacyjna, murowana, drewniana lub zbudowana z nasypanej ziemi wzmocnionej obmurowaniem, stojąca oddzielnie, opierająca się z zewnątrz o mury twierdzy lub włączona w obwód murów, zwykle na narożnikach; wieża w ogóle«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. baszta narożna (sz. zm.) || baszta narożnia:
  • – Juz było duszno Bobowskiemu y w baszcie tey kitaigrodowei narozniey y blisko tego było od niei ustępować naszem. MarchŚcibHist 34v.
  • – Obrociła sie Moskwa z oną swoią potęgą wszytką na kwaterę Bobowskiego, ktory trzymał basztę narozńą w kitaigrodzie nad rzeką Moskwą. MarchŚcibHist 34v.
  • – Z szańców P. Winterowych u baszty narożnéj od Wisły w zamku, [...], wierzch zbito. DiarKwarKoniec 28.
  • – Od tejże bramy do narożnej baszty nad morzem sztakiet albo ostróg wałem osypany. InwPuck 5.
troj. baszta murowa:
troj. baszta murowana:
troj. baszta murowana do obrony:
troj. drzewiana baszta:
troj. przedniejsza baszta:
troj. baszta sypana:
  • ~ Poligon to słowko zwyczayne Ingenierskie znaczy odległosc linii od rogu do rogu bulwerku drugiego od pola do pola po polsku kładę nazywając odległosc baszty sypaney od drugiey takieyze y wszędzie odległością nazywam. NarArch 157.
troj. baszta widokowa:
przen. przenośnie:
  • – Kámyczek ieden básztę onę z mięsá Philistyńskiego obálił/ z ręki Dawidowey rzucony. BirkNiedz 129
2. wojsk. »ruchoma wieża, zwykle drewniana, używana przy oblężeniu, mogąca także pełnić funkcję punktu obserwacyjnego«:
3. wojsk. »okrągła, opancerzona wieża osłaniająca działo na statku wojennym«:
4. wojsk. »zasłona, ruchomy dach w kształcie altany utworzony z tarcz nad głowami szturmujących żołnierzy dla ich zabezpieczenia«
5. przen. »obrona, oparcie, ratunek; przedmurze«:
6. »element różnych herbów«:
7. »latarnia morska«:
8. »altana ogrodowa; umieszczona w rogu ogrodu kompozycja z drzew przypominająca altanę, pełniąca jej funkcje«:
9. »rodzaj namiotu albo jego część«:
10. »dom publiczny«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. czerwona baszta:
11. »wymyślna fryzura kobieca, przypominająca kształtem wieżę«:
#
Patrz BASZTECZKA, *BASZTKA.
Autorka: DL
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)