POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BURZYCIEL drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BURZYĆ SIĘ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 04.08.2016
BURZYĆ czas. ndk
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
burzyć
lp1. os.burzę
3. os.burzy
lm3. os.burzą
lpm3. os.burzył
lmmos3. os.burzyli
nmos3. os.burzeły || burzyły
lpm2. os.będziesz burzył
lp2. os.burz
lpm3. os.by burzył
lmmos1. os.byśmy burzyli
3. os.by burzyli
burząc
1. »obracać w ruinę, rozwalać, niszczyć, niweczyć, plądrować, pustoszyć, napadać, walczyć zbrojnie«:
Rekcja: kogo co, bez rekcji
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. burzący kartan:
  • ~ Nie pierwey Hetman echo tryumfalne z burzących kartanow rozsyła; áż [...] połozywszy nieprzyiaciela, áż skronie zwycięskie laurem, ręce pálmą ukoronuie. PisMów II 229.
troj. burząca armata (sz. zm.):
  • ~ Na to się zgodnie namowili [Szwedzi], Przeciw burzącey wyprawić armacie Ktora z Krakowa szła przy Kawalkacie. OblJasGór 73.
  • ~ Część obozu Tureckiego y Szancow w ktorych naypotężnieysza armata burząca Turecka była zniesli woyska Moskiewskie. CzartListy 126.
  • ~ Miasto Krakow zawczasu pochowali byli w Ziemię swoie armaty, a tak Szwed niewiedząc o nich ośmi tylko Mieyskich burzących armat wziął, które stały w Floryańskiey Bramie, i Mikołayskiej Forcie. OtwEDzieje 94.
troj. działo burzące (sz. zm.):
troj. burzący granat:
troj. burząca kula:
troj. [Moździerz] burzący:
przen. przenośnie:
  • ~ [Akademia Paryska] Do trzech się osobliwie árgumentow udáłá/ ktoremi się iáko trzema mury przeciw mocy teyże stolicy [Apostolskiej] obtoczyć y bronić chciáłá. Pierwszy był/ że Papież przxymusić nikogo nie może/ áby poniewolnie miał drugiego/ do swego towárzystwá/ ábo zwiąsku iákiego/ przyiąć [...] Burzy záraz y obala ten pierwszy mur/ tenże Doktor S. mowiąc/ że towárzystwá y zwiąski są dwoiákie; iedne prywatne/ ábo poiedynkowe/ ktore káżdy według vpodobánia swego czynić może [...] Drugie zaś są towárzystwa y zwiąski publiczne [...] te przymuszone bydź mogą. SzemGrat 81-82
2. »powodować kłębienie się, wiry, pienienie się, wichrzenie się czego«:
Rekcja: co, bez rekcji
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. krew burzyć:
3. »buntować, podjudzać, podniecać, czynić niespokojnym, wzbudzać gwałtowne uczucia w kim«:
Rekcja: kogo co
4. przen. »obalać, psuć, unicestwiać, występować przeciw czemu, kasować, unieważniać co«:
Rekcja: kogo co
1 a. 4:

BURZĄCY
im. przym. czyn.
Formy gramatyczne:
lpst. równyM.mburzący
żburząca
nburzące
D.nburzącego
C.żburzącej
B.żburzącą
nburzące
Ms.mburzącym
W.mburzący
lmst. równyM.nmosburzące
D.burzących
B.nmosburzące
N.burzącemi
  • – Stráśliwy Bohátyrze burzący á nie wczoráyszy Tryumfatorze. AndPiekBoh 1.
  • – Gwałtowny wicher, gdy wstánie burzący Obáli chátę, pryztłucze y głowe. PromMed Przemowa, 4.
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. burząca armata (sz. zm.):
  • – Na to się zgodnie namowili [Szwedzi], Przeciw burzącey wyprawić armacie Ktora z Krakowa szła przy Kawalkacie. OblJasGór 73.
  • – Część obozu Tureckiego y Szancow w ktorych naypotężnieysza armata burząca Turecka była zniesli woyska Moskiewskie. CzartListy 126.
  • – Miasto Krakow zawczasu pochowali byli w Ziemię swoie armaty, a tak Szwed niewiedząc o nich ośmi tylko Mieyskich burzących armat wziął, które stały w Floryańskiey Bramie, i Mikołayskiej Forcie. OtwEDzieje 94.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)