POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BURY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BURZĄCY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 22.04.2013
BURZA rzecz. ż
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.burza
D.burze
burzy
burzej
B.burzą
N.burzą
Ms.burzy
burze
M.burze
D.burz
burzy
C.burzom
B.burze
N.burzami
Ms.burzach
W.burze
1. »gwałtowne zakłócenie równowagi atmosferycznej, połączone z silnym wiatrem, często z grzmotami i piorunami oraz obfitymi opadami, wichura, zawierucha, sztorm; zachmurzenie zapowiadające wystąpienie takich zjawisk«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. burza powietrza || na powietrzu burza (sz. zm.):
  • – Są lekarstwa przystoyne/ y według náuki kościelney przeciw grádom/ y burzom powietrza. SpInZąbMłot 280.
  • Constancius záś Cesarz [mówi]. Wiele tákowych iest, ktorzy zá czárámi się udawszy, burze ná powietrzu czynią. SpInZąbMłot Przedmowa.
  • – W Wielkiey Polszcze, w Woiewodztwie Sędomierskim, Powiecie Opoczyńskim y Radomskim, znagłá powstáłá ná Powietrzu burzá, y niezwyczáyne grády, ktore iáko iákie z Niebá padáły głazy. HaurEk 61.
  • – Mogą [żywioły] pomocą czartowską ná powietrzu y morzu vczynić burze. WisCzar 37.
  • ORAGE [...] Tempestus [...] Procella [...] NAWAŁNOSC fala burza. Burza wielka powstała ná powietrzu wicher szturm záwierucha. DanKolaDyk II, 315.
troj. na morzu burza:
troj. morska burza:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. jako burza: »na podobieństwo burzy; szybko, gwałtownie, w sposób wzbudzający strach«
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    – To bogaty, co na psiej przestając chudobie, Z płonnych obietnic zysku nierad chwyta sobie, Mając je za cień; bo im więtsze, tym mniej dają; Tak bywa, gdy z wielkich burz małe dżdże padają. VerdBłażSet 14.
  • (wariant II):
    Z máłey burzé wiélki dészcz. KnAd 1356.
2. przen. »wstrząs dziejowy, zamieszanie, wojna, bitwa, atak na kogo co, bunt«:
3. przen. »gwałtowne uczucia, namiętności, przeżycia duchowe, niepokoje, rozterki, wstrząsy życiowe«:
4. przen. »osobisty atak na kogo, pretensje, wymówki, awantura, kłótnia«:
5. przen. »o dużej liczbie ludzi: kupa, masa, tłum«:
1 a. 2:
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)