POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BAWEJ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BAWEŁNIANKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 19.01.2017
BAWEŁNA rzecz. ż
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bawełna
D.bawełny || bawełnej
B.bawełnę
N.bawełną
Ms.bawełnie
B.bawełny
1. bot. »roślina z rodziny ślazowatych (krzew lub drzewo) o nasionach pokrytych włoskowatym puchem; Gossypium«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. bot. bawełna poziemna:
  • – Ukwáp ziéle/ báwéłná pozięmna. [...] Herba impia, incana: liberi super parentem. [...] Kocánki et Ukwáp. Kn 1183.
  • – Bawełna. [...] bawełna poziemna ziele. Vid. Ukwap. T III 27-28.
2. »włókno zebrane z nasion tej rośliny, używane do wyrobu przędzy i różnych przedmiotów, mające także zastosowanie lecznicze«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. uwijać bawełną coś || w bawełnę uwijać (coś); w bawełnę obwijać; chować w bawełny coś: »mówić (o czymś) nie wprost, posługiwać się aluzjami; mówić (o czymś) nie wprost, posługiwać się aluzjami; mówić (o czymś) nie wprost, posługiwać się aluzjami«
fraz. w bawełnę coś uwinąć; bawełną coś obwinąć; w bawełnę uwiniony: »powiedzieć (o czymś) nie wprost, posłużyć się aluzją; powiedzieć (o czymś) nie wprost, posłużyć się aluzją; o czymś powiedzianym nie wprost, aluzyjnie«
fraz. Kogoś w bawełnę zawijać; Kogoś bawełną powijać: »chronić kogoś przed niebezpieczeństwami, trudnościami, wysiłkiem, dążyć do zapewnienia komuś łatwego życia; chronić kogoś przed niebezpieczeństwami, trudnościami, wysiłkiem, dążyć do zapewnienia komuś łatwego życia«
fraz. uwijać się bawełną: »chronić siebie przed niebezpieczeństwami, trudnościami, wysiłkiem, dążyć do zapewnienia sobie łatwego życia«
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – W káwftan słomá/ á iedwab z báwełną w chomąto/ Figi krukom/ pieprz wieprzom/ ludziom párzą młoto. JurkScil D3/28.
przys.
  • – W káftan Báwełnę/ á w chomąto słomę. RysProv XVI, 6.
przen. przenośnie:
  • – Tym się bawełną ściele wszędzie droga A owi żadney niemaią estymy. ChrośJóz I, 3
  • – [Bóg] Karząc y trudności przepuszczaiąc/ a większą cięgę dać mogąc/ ták wiele zasłużonego kárániá uymuie/ wybácza [...] sam (iż ták rzeknę) korbacz w bawełnę obwiia. BujnDroga 375
3. »nici bawełniane, przędza bawełniana«:
#
Autorka: DL
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)