POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło CHMIĘSTY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło CHMURAĆ SIĘ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 07.09.2017
CHMURA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: CHMURA, *CHMORA
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.chmura
D.chmury || chmory
C.chmurze
B.chmurę
N.chmurą
Ms.chmurze
M.chmury
D.chmur
C.chmurom
B.chmury
N.chmurami
Ms.chmurach
1. »skupienie drobniutkich kropelek wody lub kryształków lodowych, które unoszą się w powietrzu na różnych wysokościach, widoczne jako gęsta mgłą; zwiastun burzliwej, złej pogody lub taka pogoda«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. dżdżowa chmura || dżdżysta chmura (sz. zm.):
  • – Lata [Perseus] po wysokościách, ná kształt dżdżowey chmory. OvOtwWPrzem 170.
  • – Jeśli się zejdzie [miesiąc] z Rybami rzecznymi, Zaćmi powietrze chmurami dżdżystymi. MorszAUtwKuk 157.
  • – Wielkiemu sercu: iako o tym słychac, Wiatry y dżdżyste posłuszne są chmury, A cosz fortuna, mnieysza od natury. PotSyl 36.
troj. gradowa chmura (sz. zm.):
  • – Na kształt gradowey, pełney gromu Chmury Zastępy się Poganskie walą ku nam z gury. PotWoj 79.
  • – Ten [język] srogie wichry i chmury gradowe, Ten i straszliwe grzmoty piorunowe Trzyma. MorszZWierszeWir I 445.
troj. marcowa chmura:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    Z wielkiej chmury mały deszcz. VerdBłażSet 13.
  • (wariant II):
    – Elearowie polowali, z wielkiej chmury pogoda [nie doszło do bitwy]. DembPrzew 119.
  • (wariant III):
    Mały deszcz chmury okropne spuściły. MorszAUtwKuk 204.
2. »kłąb, tuman, obłok czego«:
3. »wielka ilość albo liczba czego, chmara, tłum, mnóstwo«:
4. przen. »ponury lub zły nastrój, przygnębienie, smutek, zasępienie, gniew; wyraz twarzy odzwierciedlający taki nastrój«:
5. przen. »zapowiedź niebezpieczeństwa, zagrożenia, nieszczęścia, klęski«:
6. przen. »ciemność, noc«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. nocna chmura (sz. zm.):
  • – Phebus iásny vstępował/ Y chmury nocne/ świátło wyganiáły. TasKochGoff 252.
  • – On [Ormus] przyodziany płaszczem nocney chmury Nie zwykłą drogą lud lekki przebrány/ Zdrowo wprowádził miedzy mieysckie mury. TasKochGoff 266-267.
  • – Wiárá ś. Kátholicka Rzymska/ prawdziwe słońce iest [...] Mądrość tá księżycem iest; nocne chmury głupstwá/ ktore się przy młodzi wieszáią/ rozbiia. BirkOboz 41.
troj. chmura wieczorna:
7. »element herbu«:
1 a. 6:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
#
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)