POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BICHARIEŃSKI drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BICZNIK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 16.02.2015
*BICZ rzecz. m
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bicz
D.bicza
B.bicz
N.biczem
M.bicze
D.biczów
C.biczom
B.bicze
N.biczami
biczmi
Ms.biczach
1. »pleciony sznur, rzemień służący do chłostania; rodzaj bata«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. chlustać czym jako biczem:
  • ~ Pan wprzod widząc kto ma y iák wiele grzeszyć/ onego chlusta iáko biczem ciáłá chorobą. KalCuda 157.
fraz. jako biczem siec:
  • ~ Tak iáko biczem Sárrácen zuchwáły Siecze po sercu nászychtem łáiániem. TasKochGoff 185.
fraz. jak z bicza odpowiadzieć: »odpowiadzieć natychmiast, bez zastanowienia«
  • ~ Ale młodego tego Teologá chciał zágádnąć stáry, i pyta go: co sięnigdy nie zprzykrzy? odpowie iák z-bicza! spáć: sny zmorzą i ufatyguią człowieká, spánie nigdy! nie zágádnionemu młodemu Teologowi odpowie stáry: wiosná, choć záwsze w zieloney bárwie do nas przyidzie, nigdy się nam nie zprzykrzy. MłodzKaz I, 289.
fraz. jak biczem ciąć:
fraz. być biczem na kogo, co:
fraz. jak z bicza mówić: »mówić płynnie; być wymownym«
  • ~ Iák z biczá mowi/ v. Wymowny. Kn 231.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    – Nie będzie z gowná bicz. RysProv X, 7.
  • (wariant II):
    – Bicz z piasku nié będzie. KnAd 23.
przys.
  • – Wziąłéś koniá/ wéźmi i bicz. KnAd 1229.
przys.
  • Stáry furman rad słucha/ kiedy kto biczem trzáska. RysProv XV, 2.
2. w lm »chłosta; bicie rzemieniem, plecionym sznurem; ślady na ciele po takim biciu«:
3. »plaga, kara, cierpienie«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. sam sobie bicz nagotować:
  • ~ Rupta potém in apertum evasit amicitia odium, któa im była większa, tym potém cięższa królowi, bo ich w honory i w bogactwo spanoszywszy sam sobie bicz nagotował. PotWoj VI.
fraz. bicz języka:
Autorka: EM-P
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)