POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BÓL drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BÓRG
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 10.03.2011
BÓR rzecz. m
Warianty fonetyczne: BÓR, BOR
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bór || bor
D.boru
bora
B.bór || bor
N.borem
Ms.boru
borze
M.bory
D.borów
B.bory
N.borami
bory
Ms.borach
1. »duży, gęsty, stary las, zwłaszcza sosnowy; w czasach pogańskich mógł pełnić funkcje kultowe«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Zwyczáynie ciągnie Wilká nátura do boru. PotPocz 26.
przys. od przysł.: Przyjechał jak z lasu
  • – Nikt gołą ręką Krola chyba z boru, Nie wita. PotSyl 24.
przen. przenośnie:
  • – Iegosmy wszyscy, iego [Boga]; pástwiská są Owce Ktorzy iego Báránká, y głosu, y toru, Trzymamy się nim wyńdziem z Swiátowego boru. PotPocz 101
  • – Piliśmy w nowej izbie, ni myśląc ni o czym. Nazajutrz, aż oblane wszytkie węgły moczem; Z osikowegoć, rzekę, i zewnątrz i z dworu, Nie z inszego ta izba budowana boru. PotFraszBrück I I, 527
2. »część lasu z barciami, często także jako jednostka gospodarki bartnej obejmująca 60 drzew bartnych«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Chyłem borem/ czarnym szlákiem. RysProv 18.

BOREM
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»przez bór«:
  • – Przéz lás/ przéz bór/ przéz bród gdzie iácháć/ ábo ná lás/ ná bór/ lasem/ borem. Ire per amnes, Ouid. Per mare, per saxa, per ignes fugere. Horat. Transire per aliquem locum, Plini. [...]. Kn 864.
  • – Ktorędy WM. pojedziesz? Wo durch wird der Herr reisen? Borem/ lásem/ polem/ ziemią/ wodą. Durch den Wald/ durch die Heyde/ über Feld/ zu Lande/ zu Wasser.. DobrGram 518.
  • Jedoch sagen die Pohlen auch lásem pro ná las/ borem pror przez bor/ auff die Heyde oder durch die Heyde. KellGram 203.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Chyłem borem/ czarnym szlákiem. RysProv II, 5.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)