POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło GMYRAĆ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło GNAĆ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 19.04.2013
*MYŚL rzecz. ż

Najwcześniejsze poświadczenie: 1607
Formy gramatyczne:
M.myśl
B.myśl
N.myślą
D.myśli
N.myślami
1. »myślenie; umysł, rozum«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. wpadło, wlazło komuś na myśl: »ktoś pomyślał«
2. »rezultat pracy umysłu, wynik myślenia, pomysł, zamiar, wyobrażenie«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. pasować, wodzić się z myślą (myślami): »nie móc się zdecydować, namyślać się, wahać się«
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. wodzić się z myślą, myślami:
fraz. wlazło coś komuś na myśl:
fraz. z myślą chodzić jak za pasy:
fraz. wysoko z myślą latać: »mieć wysokie mniemanie o sobie«
  • ~ Bowiem kto to wysoko nazbyt z myślą lata, A ono wiotchem goni, tak iż suknią łata; Rzekłbym, że świadkiem głupstwa jest samemu sobie [...]. GrochWiersze 324.
fraz. pod niebo z myślą latać: »mieć wysokie mniemanie o sobie«
  • ~ Panowie słuchajcie, Pod niebo z myślą nazbyt nie latajcie. Nie pogardzajcie bracią swą ubogą, Chcecieli pewną do nieba iść drogą. GrochWiersze 193.
fraz. latać myślami || myślą latać: »być rozproszonym«
  • ~ Niemyślemy zupełnym sercem upokorzyć się przed nim [...] Ale myślą latamy co wiedzieć kędy/ uśiłuiąc pacierz iako nayprędzey zmowić/ á znowu się [...] do domu wrocić. StarKaz 1649.
  • ~ latać myślami. mit Gedancken herum flattern. étre distrait; promener ses pensées en divers endroits. T III 718.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Wolna myśl iedná roskosz v człowieká. RysProv 82.
przys.
  • (wariant I):
    ~ Vtracisz pierdoło Staraiąc sie tam y sam lataiąc myslami Po niebie po powietrzu a zadek wpopiele [...]. OpalKSat 19.
  • (wariant II):
    ~ lata myślami po niebie, a zadek w popiele. er denckt hoch hinaus, und hat hoch kein Vermögen. il a le coeur haut & la fortune basse. T III 718.

GMYŚLI, KU MYŚLI
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»zgodnie z czyimś życzeniem«:
  • Gmyśli/ ku myśli/ wédług żądánia. Ex voluntate mea id accidit. Radem temu [...]. Kn 196.
  • – Nié g-myśli mi/ ábo komu co/ nié w-smák mu. Praeter sententiam aliquid euenit [...] v. Niéposzło mu to. Kn 502.
  • – Po woli swey/ po swey woli [...] Pax non sponte ducum fuit. Nié g-myśli hétmánom [...]. Kn 721.
  • – Agdy co nie ku mysli P. staroscie uczynieł [Grodecki], wielie razy iak miesczanina liedaiakie[go] do kuny y do kabata w Ratuszu wsadzac kazał [...]. TrepNekLib 112.
  • Gmyśli/ Ex voluntate, ex sententia, ad votum [...]. SzyrDict 70.
  • – [...] Miller tuszył ze sobie w nagrodę Za Owych Oycow dáwnych ná swobodę Wszytko miał spráwić ku Mysli w klasztorze [...]. OblJasGór 70.
  • – Krol [...] widząc godnego Rzekł [do Żegoty] ząday sobie Herbu ku mysli iakiego [...]. KomonDziej 186.
  • Gmysli, ku myśli. nach eines Sinn; nach eines Geschmack; nach Wunsch. à sa fantaisie; à son goût; û souhait; selon ses voeux; selon la volonté de qu. § nie gmiśli mi to. gmyśli mu rzeczy płyną. alles gehet ihm nach Wunsch. tout lui rit; tout lui réüssit. T III 389.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Nié záwsze człéku wszystko g-myśli/ powoli. KnAd 731.
przys.
  • Nié káżdemu będzie gmyśli/ ná co iédno więc pomyśli. KnAd 721.
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)