POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BESZTEFRANTY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BEŚPIECZEŃSTWO
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2016
BEZPIECZNY, BEZPIECZEN przym.
Warianty fonetyczne: BEZPIECZNY || BEZPIECZEN, BEŚPIECZNY || BEŚPIECZEN, *BIEZPIECZNY
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
lpM.mbezpieczny || beśpieczny
żbezpieczna || beśpieczna
nbezpieczne
D.mbezpiecznego
żbezpiecznej || beśpiecznej
nbezpiecznego || beśpiecznego
C.żbezpiecznej
B.mnżywbezpieczny || beśpieczny
żbezpieczną
nbezpieczne || beśpieczne || biezpieczne
N.mbezpiecznym || beśpiecznym || bezpiecznem
żbezpieczną
nbezpiecznym
Ms.mbeśpiecznym || bezpiecznym
żbeśpiecznej || bezpiecznej
nbezpiecznym
lmM.mosbezpieczni || beśpieczni || bezpieczny
nmosbezpieczne || beśpieczne
D.bezpiecznych || beśpiecznych
C.bezpiecznym
B.mosbezpiecznych
nmosbezpieczne
N.bezpiecznymi || bezpiecznemi
Ms.bezpiecznych
lpM.mbezpieczniejszy || beśpieczniejszy
żbezpieczniejsza
nbezpieczniejsze
D.żbezpieczniejszej
nbezpieczniejszego
B.mnżywbezpieczniejszy
żbeśpieczniejszą
nbezpieczniejsze
N.mbezpieczniejszym
żbezpieczniejszą
Ms.nbezpieczniejszym
lmM.mosbezpieczniejsi
nmosbezpieczniejsze
C.bezpieczniejszym
B.nmosbezpieczniejsze
N.bezpieczniejszemi
lpM.mnajbezpieczniejszy
żnajbeśpieczniejsza || najbezpieczniejsza
nnajbezpieczniejsze
D.mnajbezpieczniejszego
N.mnajbezpieczniejszym
żnajbezpieczniejszą || nabezpieczniejszą
lpM.mbeśpieczen || bezpieczen
1. »niezagrożony, nienaruszalny, spokojny o co, pewny czego; nie powodujący zagrożenia«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Wiele słucháć/ rzecz bespieczna. RysProv XVII, 6.
przys.
  • – Gdy się co tráfi wątpliwego/ czyń co iést béspiéczniéyszego. KnAd 233.
przys.
  • – Lépiey być béspiécznem/ niż śmiáłem. KnAd 436.
przys.
  • – Miéysce społéczne/ ma być béspiéczne. KnAd 492.
przys.
  • – Poséł wszędy iést béspiéczny/ wszéch narodow wyrok wiéczny. KnAd 902.
przys.
  • – Vbogi wszędy béspiéczny. KnAd 1188.
przys.
  • – Dołem lepiey; niskie rzeczy bezpiecznieysze, prov. 1) mit Demuth kommt man überall durch. 2) wer niedrig sitzt/ fällt nicht hoch. 1) l'humilité passe par tout. 2) d'un bas lieu on ne tombe pas haut. T III 243.
przen. przenośnie:
  • – Nie niewola w małżeństwie, ale myśl beśpieczna, Ale uciechy miłe, ale zgoda wieczna. SzymSiel 61
2. »taki, na którego można liczyć, na którym można polegać, niezawodny, skuteczny«:
3. »śmiały, odważny, zuchwały«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Im kto głupszy/ tym bywa bespiecznieyszy. RysProv V, 4.
4. »lekkomyślny, niedbały«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Zakonnik w Celli/ Zołnierz we zbroi/ Człek przy prawie. Bespieczni są. ŻabPol B1v.
#

BEZPIECZNA
w funkcji predykatywnej
Formy gramatyczne:
bezpieczna
»jest niegroźne, jest niezagrażające«:
  • – Coraz kazano z chorągwiami skoczyć, a skakać, ile konnemu, nie zawsze bezpieczna. OpalŁCoś 251.
  • – Nie wiem, jeśli bezpieczna i przystojna między różne wojska jednej się prawie puszczać białejgłowie, bez słusznego sługi i bez statecznej białejgłowy. SobJListy 194.
Autorzy: BR-K, WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)