Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: AUTENTYCZNY, AFTENTYCZNY

Słowniki:
Kn, T, L (bez cyt.), SWil, SW notują
SStp, SXVI, SJP nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1607

Formy: lp M. m aftentyczny // autentyczny; ż autentyczna; n autentyczne; D. m autentycznego; ż autentycznej; B. m nżyw autentyczny; ż autentyczną; Ms. ż autentycznej; lm M. nmos autentyczne; D. autentycznych; B. nmos autentyczne; N. autentycznemi; Ms. autentycznych

Etymologia: <łac. authenticus>

Znaczenia:

1.prawn. »potwierdzony dowodami, dokumentami; oryginalny, wiarygodny, rzeczywisty«: Autentyczny/ v. Powazny 1. Dowodny. Kn 10. Odnosił [ród] poszanowanie. Czego tyle mam autentycznych dokumentow. RadziwKSprawy 25. Zadał im beł P. Zagorski z Czechowa Ignobilitate[m] y excepty Autenticzne powymował. TrepNekLib 109. Mam tego autentyczny extract przy sobie. OpalKListy 451. Je[g]o m P. Podkomorzi Wilenski nie miał drukowanei autentycznei Constitutii, ieno pisanom. VorLetSkarb 243. Wieś Mienięta. W tej wsi, wieleby włok było, zadnego nie mieliśmy autentycznego dokumentu. OpisKról 419. Reputacyą moię usilnie psowano, czego u mnie authenticzne w schowaniu dowody. LubJMan 44. Aby to było prawo Autentyczne, chciał go Bog zapisać, i na zapisaniu ztrawił Moyzesz Czterdzieści dni. MłodzKaz I, 237. Regestr tych rzeczy iest przy X Godlewskim, iest u mnie y drugi Authenthiczny, ale go nie mam teraz ad manum. RadziejKor 33. Podatki na Seymie teraźnieyszym uchwalone, które im na przyszły Generał denuntiabimus przez Urodz[onego] Pisarza Skarbowego Pruskiego, albo przez Plenipotenta autentycznego, od Wielm[ożnego] Podskarbiego Ziem Pruskich inducent. VolLeg VI 50. Paprocki [...] powiada, że te miał autentyczną wiadomość, że w herbie tego Swiętego [Bernarda], w czarnym polu, były dwie linie. NiesKor II 98-99. AUTHENTIQUE en terme de jurisprudence [...] Instrumentum authenticum et certae fidei. AUTENTYCZNY, terminem prawnym co iest według prawa napisane mowiąc o aktach prawnych. DanKolaDyk I, 156. Kontradycent sprzeciwia się poty, poki autentycznym życia y cudow wywodem Personae Canonizandae nie będzie skonwinkowanym. ChmielAteny II 141. Aftentyczny. urschrifftlich. autentique, qui fait preuve. T III 3. Testamenta, zapisy, kontrakty, ugody, ktoreby Generalny sędzia podpisał, za ważne y autentyczne być maią. ArtWoj 109.

2. »sprawdzony, skuteczny«: Plaster Noremberski autentyczny. Weźmi soku ze świeżych Rzep zwyczaynych, wyciśnionego, przewarz go [...] przyday Kamfory puł łota. VadeMed 136.

Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ autentyczny dowód (sz. zm.): Mając tak wiele cierpliwości i zebrania pokoju autentycznych dowodów ad traducendam temeritatem principis, prosequimini coeptam, pewni tego będąc, że superbo victoriae regis processu sieła adherentów pierwszych odpadło. ObmowPrymasCz III 403. [...] á ieden záraz ná mieyscu zostáł/ Bartholomaeus Przepiorká zPiątku w Mazowszu rodźic: ktory vczywszy się w Collegium Iezuickim wPoznániu/ á Iezuitow áby go do swego zakonu przyięli prosiwszy/ y onym legitimi ortus autentycżny dowod swego vrodzenia od vrzędu Piątkowskiego oddawszy/ gdy go ták prędko przyiąc niechćieli iáko żądał/ tu był nie dawno do Krákowá przyszedł/ y ná szkole ś. Sczepáná mieszkał/ animusz śwoy ku Iezuitom odmieniwszy. SzemGrat 154. A dla lepszego poznánia Punktow Religiey/ o ktore iest sporká miedzy nimi/ y klątwy ktore ieden przećiwko drugiemu wydáie/ położę tu Dekret Muftego, Vaz Efendy, przećiwko Szachabas Przełożonemu Sary Halife Krolowi Perskiemu/ y wszytkim wobec Persom/ ktory wypisałem z poważney Xięgi w Konstántynopolu/ y ktory może służyć na dowod áuthentyczny nieprzyiáźni/ y nienáwiśći nie vbłagáney/ miedzy temi dwiemá Narodámi. RicWielJMon 148. Będąc potencją i zawziętością teraźniejszego trybunału [...], chciałem [...] urodzenie moje szlacheckie od wszelkich secuturis saeculis kalumnii i noty ewinkować, i dlatego oprócz wielu autentycznych dowodów i dokumentów, proximiores de linea paterna przed sąd trybunału głównego W. Ks. Lit. stawiłem, to jest JMPana Michała Matuszewica, [...] deducendo jego od Jana Kazimierza, cześnika mińskiego, ojca jego a dziada mego rodzonego, per authentica documenta procedencją. MatDiar 792-793.