W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2024
Warianty fonetyczne:
BERNARDYNEK, BARNADYNEK, BERNADYNEK
Słowniki:
SXVI (
barnadynek),
Kn (
barnadynek, bernardynek),
T (
barnadynek, bernardynek),
L (
bernardynek; XVIII),
SWil (
bernardynek),
SW (
bernardynek) notują
SStp,
SJP nie notują
Znaczenia:bot. »roślina lekarska, oset; Cirsium et Carduus«: Weźmi […] Iáskołczego źiela álbo Celidoniey/ Bárnádynku/ Cardobenedyktu/ Tredowniku/ Kurzego źielá/ Pięćiorniku wielkiego po gárśći. SyrZiel 69.
Hieronymus Tragus przećiwko morowemu powietrzu y wszelákim inym iádom każe wźiąć świeżo suszoneg[o] korzeniá Dźięgieloweg[o] łotow sześć/ Biedrzeńcu białeg[o] korzeniá połtrzećiá łotá/ korzeniá kurzego źiela/ korzeniá Mistrzowniku/ po połtorá łotá/ Kárdusu ábo Bernardynku dwá łoty [...]. SyrZiel 95.
Od wśćiekłego psá obráżonym/ iest pewnym ratunkiem/ przez czternaśćie dni prochem go vżywáiąc/ ná raz po ćwierć łotá z wodką Kárdusową/ ktory Bárnádynkiem y Tureckim Czubkiem zowią. SyrZiel 560.
BErnádynek/ ktory Cardobenedictum
z Láćińskiego/ drudzy Ostem Włoskim/ ini Tureckim czubkiem zowią: Ziele iest ośćistokolące wszystko. SyrZiel 562.
[...] choćiaż miękki Oset/ y ten Barnádynek/ są iednostáynych skutkow/ wszákże okolicznośćiámi inymi są od śiebie rozne/ iáko się baczyć może z opisánia ich. SyrZiel 565.
Mylą sie/ ktorzy Koszysczko Przymiotnym źielem zowią. Tákże ktorzy Bernádynek Siwcem miánuią. SyrZiel 1415.
Weźmi Troćin świeżych kośći z głowy człowieká vmárłego vnciy dwie/ Iemioły dębowey drobno pośiekáney połtorey vnciey/ Kwiećia piwoniowego/ Lánuszkowego/ Lipowego/ káżdego po trzy szczypty ábo cztery/ Naśienia piwoniey/ Barnadynku stłuczonego/ oboyga po sześći dragm/ Cynámonu poł vnciey/ Orzechá muszkatowego trzy dragmy. PedSleszTajem 403.
Bárnádynék/ vide Osét włoski. Kn 15.
Bérnárdynék źiéle/ vide Osét włoski. Kn 20.
Osét Włoski/ Bárnádynék/ Turécki czubék. Carduus benedictus vulgò [...]. Kn 639.
Bernárdinek, Carduus Benedictus. PromMed 278.
CARDUUS BENEDICTUS, Carduus Sanctus, po Polsku záś Bernárdynek, Turecki Czubek, Oset Włoski, Czubek, iest nátury gorszkiey, dla tego gorącey, suszącey, otwieráiącey. ChmielAteny1745 I I, 545.
Niemniey y samo źiele cardui Benedicti, lub Bernardynek na proszek starty w następuiącey preskrypcyi służyć ći będźie.
BeimJelMed 131.
Następuiące Vinum medicatum wielkiey cnoty: Weźmi, Korźenia żarzyczki (inaczey Benedykt) po łaćinie Caryophilata, Cykoryi, Korźenia Koźiełkowego, każdego łot ieden. Bernardynku, Melissy, Ziela Koszyczkowego (lub Verbena) każdego połgarśći. BeimJelMed 206-207.
Bernardynek źiele, vid. Oset włoski. T III 33.
Oset [...] (carduus) Distel. chardon [...] oset włoski, barnadynek, Turecki czubek. (carduus benedictus) Cardenbenedict. chardon bénit. T III 1267.
BERNARDYNKU CARDUUS BENEDICTUS Moc y Skutki. 1. PRzeciw morowemu powietrzu iest bardzo użyteczny, ziela y naśienia iego prochu używaiąc z Winem, lub w polewce iakieykolwiek álbo potrawie. BiretWiad 72.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]