W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2026
BENEDYKTYN rzecz. m
Słowniki:
SXVI, T, L, SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn nie notują
Formy: lp M. benedyktyn; B. uż. żyw. benedyktyna; N. benedyktynem; Ms. benedyktynie; ~ lm D. benedyktynów; N. benedyktynami
Znaczenia:
»zakonnik reguły św. Benedykta«: Koscioł ieden był Katolicki w ktorym ieden Benedyktyn mieszka. SobTDzien 25v. O Tytuł Heretykow, włáśnie wam przyzwoity, dármo śię gniewáćie. A ráczey wásze ták ćięszkie błędy, y krzywdy, ktore Wierze Swiętey, Kośćiołom Swiętym Kátholickim, y ich Kápłánom, częstokroć ich znieważáiąc, zábijáiąc, (co śię y tego Roku 1719. w Polszcze ná pewnym Benedyktynie stáło) Práwowiernych Kátholikow do błędow wászych námawiáiąc, y poćiągáiąc, przystępu im do godnośći po Miástách Dissydentskich broniąc, zbory nowe wystáwuiąc [...]. RespKor 58. [...] powiada, że ten Meinard tylko był Kápłánem w Lubece, o professyi zaś iego milczy. Arnoldus zaś raczey go Benedyktynem chce mieć, ale nie pisze ktorey reguły. NiesKor II 65. BENEDYKT IX [...] Kazimierza Mnicha Kluniackiego Benedyktyna, od Wotow absolwował Zakonnych, aby był Krolem Polskim. ChmielAteny II 153. Benedyktyn, Benedictin. KulUszDyk 5. Pod ten czás w Roku 1532, ANNA Bartona Swiętobliwa Zakonnicá mawiała: że HENRYk Krolem bydź przestał, że nie wedle BOGA krolował: że MARYA Tron osiędzie Corka z Katarzyny, iakoż pierwey niż Elżbieta, panowała. Za to pozwana, potym z dwiema Benedyktynámi y dwoma Franciszkanámi dowodzącemi, iż z Ducha Boskiego mowiła, ścięta iest. ChmielAteny IV 96. Benedyktyn. Benedictiner. Benedictin; blanc-manteau. T III 32. [...] kończąc te słowa zobaczyli iadących przeciwko nim dwoch Benedyktynow na Mułach dużych, iak Dromaderach, zasłonki od Słonka maiąc, i szkła na oczach od kurzawy: za niemi szła Kareta podrożna z kilką Męszczyznami [...]. CervPodosDonQuischott 91.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: benedyktyn diakon: KAZIMIERZ I [...] w Kluniaku Benedyktyn Diakon, zá dyspensą Benedykta IX Papieża z Mnicha Krol Polski. ChmielAteny II 339.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
BENEDYKTYNI mos blp
Formy: lm M. mos benedyktyni; D. mos benedyktynów; C. mos benedyktynom; B. mos benedyktynów; (n)mos benedyktyny; N. mos benedyktynami; Ms. mos benedyktynach
Znaczenia:
»zakon reguły św. Benedykta; także klasztor tego zakonu albo kościół przy tym klasztorze«: Oboie księgi Historyey Societatis Iesv wyzey pomienionych Autorow/ w ktorych wszytkiemu swiatu wiadomo czynią chęci pokazane sobie/ od dawnieyszych zakonow rozmaitych/ a zwłaszczá od Kártuziánskiego/ y Reformatorow, Benedyktynow Klasztoru Montis Serrati po wszystkim swiecie sławnego. SzemGrat 63. My tego dnia bylismy w Kosciele Katolickim gdzie Benedyktyni mieszkaią Koscioł wielka Machina ale nic w nim splendidi nie masz. SobTDzien 24. Rano mszy wysłuchawszy u Benedyktynow w Kosciele nie było nic raritatis. SobTDzien 40. Kościół i klasztor benedyktynów na wyspie bardzo wspaniały i piekny, z perspektywami na morze. ZawiszaPam 81. Wysłuchawszy chętnie Dąmbrowká, á taką świętą prośbę zrozumiawszy, o to się prętko postáráłá u Xiążęćia Mężá swego że otrzymáli wolność ná opowiádánie Wiáry S. y Przywiley Xiążęćiá y Pánow iego, w ktorym gorę Łyśiec názwáną wiecznie oddáie, báłwány wyrzucáć rozkázuie z ich Kápłánámi, á ná mieyscu ich władzą swą osadza Zakonniki Benedyktyny w roku ieszcze 966. JabłońDrzewo 24. To wszytko potwierdza Helmodus nie kłádąc pewnego roku, opisuiąc náwrocenie Skláwow álbo Sármátow, o Benedyktynách w te słowá [...]. JabłońDrzewo 25. Benedyktynami mieysce osadził Wacław [Jazłowiecki] [...] na pustyni [...] przy kaplicy S. Katarzyny, ktora był uprosił u Biskupa Krakowskiego, przy ktorey twierdzą był wystawił. NiesKor II II, 421. Od Chrobrego w roku 1006. Kościół tam wystawiony [na Łysej Górze] Potym i klasztor WW. OO. Benedyktynow. BystrzInfGeogr K3v. Rozumiem, żem dość dobry opiekun dzieciom księcia aresztanta, kiedy za pół prawie, co winien był, godzę dłużników, jako to i teraz wielebnych ojców benedyktynów. RadziwHDiar 96. W Wilnie [Jagiełło] fundował Biskupstwo Wileńskie, dawszy go Andrzeiowi Waszlonowi Iastrzębcowi; na Kleparzu w Krakowie OO. Benedyktynom z Pragi sprowadzonym, wystowił Kościoł, ktorzy Słowieńskim ięzykiem Msze S. miewali. ChmielAteny IV 92<9> .
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

Patrz benedyktynka.
Autorki: DL, DA