W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2025
BEZSENNOŚĆ rzecz. ż
Słowniki:
T, L (bez cyt.), SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, SWil nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1764
Formy: lp M. bezsenność; C. bezsenności; B. bezsenność; N. bezsennością; Ms. bezsenności; ~ lm M. bezsenności; B. bezsenności
Znaczenia:
»niemożność spania, brak snu«: Bezsenność. Schlaflosigkeit. insomnie, impuissance de dormir. T III 38. Nie wiele upłynęło czasu, iako iedna panienka w ośmnastym roku, którey bardzo służyło zdrowie, wpadła w niezwyczayną słabość: iey siły codzień się zmnieyszały, dni całe na drzymaniu, nocy na bez senności trawiła: niemiała iuż więcey appetytu, nabrzmiałość po całem rozeszła się ciele: Radziła się biegłego Cyrulika, który upewniwszy się, że niebyło żadnego nierządu w miesiącach, miał w podeyrzeniu samogwałt. TisOnan 52. Osłabiony tą podwoyną chorobą, i bezsennością, bardzo był bliski wyniszczenia. TisOnan 212. Gdy ma [chory na wściekliznę] gorączkę, ta wzmaga się coraz bardziey, bezsenność iest ustawiczna, umysł iego iest roztargniony, myśli pomieszane, y zwikłane, oczy czerwone, wzrok ziadliwy. KurFSangOpis 75-76. Długie bezsenności i niedospania, wprowadzaią w krew i żyły suche ruch naygwałtownieyszy, przytępiaią siły, zaostrzaią humory, wycięczaią ciało, sposobią do zawrotu, do bolow głowy gwałtownych, do hemoroid, do gorączek, do niespokoyności wnętrznych, i gryzot straszliwych. KurFSzymańSPrzep 172. Naostatek, zbytnie bezsenności, rodzą imaginacye bardzo dziwaczne, bardzo głupie, a nawet i szaleństwo. KurFSzymańSPrzep 172. Pan Lieuteaud widział mozg naruszony, czyli po części strawiony, w tych wszystkich, którzy pomarli z wycięczenia przez zbytnie bezsenności i czucia. KurFSzymańSPrzep 172. Iest to prawda, że iak zbytnia agitacya, tak i iey niedostatek, są spaniu przeciwne; ztym wszystkim cale rzadko widziemy, ażeby osoby pracowite i czynne, narzekały na bezsenność w nocy. KurFSzymańSPrzep 174. Rak otwarłszy się, sączy z siebie iuchę ostrą, gryzącą, całe ciało takowym sokiem zarażaiącą, zkąd napada czasami trawiąca gorączka, nocne poty, bezsenności, bole nieznośne, niespokoyność, i śmierć, iucha z raka płynąca bywa bardzo smrodliwa, brzegi rany wywiiaią się niby wargi, narasta ciałem gąbczanym, za lada dotknieniem z siebie krew sączącym. PerzLekarz 134. Pacyenci takowi nayprzod czuią słabowitość całego ciała, ustawiczny smutek, i osowiałość umysłu ich się chwyta, nocy trawią w bezsenności, w tęsknocie, w niespokoyności, i w boiaźni, czuią swych piersi ściskanie [...]. PerzLekarz 155. Jakoż nic nas tak przędko[!] nie wyniszcza, iak długa bezsenność. HufBaudSztuka 62. Przećiwko bezsennosći mała rada moia, poniewaz lekarstwa sen sprawuiące więcey szkodzą, niż sama bezsenność lub niespanie. BeimJelMed 32. Niebezpieczeństwo pociagaią za sobą wtey chorobie następuiące znaki. Często mdłość, słaby y ledwie co czuyny puls, ustawiczne szalenstwo z bezsennośćią, uryna klarowna: ieszcze, gdy te plamy są błękitne, lub zielone; Kczliwośc[!] y ciężkość w pierśiach, ięzyk czarny y suchy. BeimJelMed 40-41. W tym prźypadku [kaszlu] pacyent w ustawiczney prawie bezsennośći zostawać musi. BeimJelMed 98.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorzy: BR-K, WM