Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »związany z browarem«: W sieni izba browarna. [...] W tejże sieni naprzeciwko izbie browarnej mielcuch nowo zbudowany. LustSier 104. V drzwi Browarnych zamka niemasz tylko wrzeciądz ArchRadziw 1650 68/25. Obwencyje browarne starostwa kościańskiego na rok tylko taksujemy fl. 100. LustWielk 11. Posłałęm tedy do Browarnego Aręndarza zyda że by rękawa wydrzanego przysłał mi. PasPam 251v. W Máiętnośći ktorey, gdyby nie było lásu żáwczásu ná Dworską, Folwárczną; Browárną, y Gorzálniey potrzebę, ile podczás tániośći, y drogi dobrey zwozić y przyspasabiáć drew. HaurEk 60. Connotatia: W tych Prowentách Browárnych y Gorzałczánych, gdy się w ktorey znáyduią Máiętnośći Lásy, ná ozdzenie y podniecenie: zá drwá nie wchodźi Dystributá, záczym mnieyszy kost á większy na tym bywa żysk. HaurEk 169. Przydatek piąty Gospodárski, Gdzie się pokázuie Młynek bárzo skromny/ w ktorym dway chłopi/ álbo pomocnicy browárni przez dwá dni trzydźieśći i więcey ktorey Toruńskich/ słodu snádno zmelą. SekrWyj 235. Takze postanowienie stało sie od Zgromadzenia Miasta Browarnego od Warki oddawac po groszy 10 ÿ na Studnie Sąmsiedzi pomagali co wode biorą. KomonDziej 149v. Przy tym browarku studnia nowa wyporządzona z żorawiem i kobłem, koryto do pojenia bydła, jako i rynną browarną. InwChełm 116. Sprzęt browarny. — Kotły 2: jeden o 6 beczkach, drugi chmielowy o półtoru beczkach, dobre, roku przeszłego za panew starą wymieniany; kadzie 2 o nowe stare, dobre, drybusy 2 stare, beczek starych 50. InwChełm 128. Notandum że przedtym od Stawu do Rząpia Browarnego wywiedzione były Rynny, y na słupach seu sochach osadzone z pompą nad Stawem dla sprowadzania wody do Browaru, teraz tego wszytkiego niemasz, tylko signa apparent gdzie co było. KomisŻup 91. Wołow Browarnych robotnych dobrych cztery. KomisŻup 92. Wchodząc do tej suszarni z izby browarnej jest piec z cegły murowany, dobry. InwKal II 132. 2do. Statki, naczynie wszystkie, i miary browarne i szynkowne, aby w iak naylepszey pieczołowitości miał P. Pisarz, a cokolwiek będzie dokupionym, abo, dorobionym, aby zaraz do Regestru sprzętow wprowadzono i wpisano. InsEkon 78<79>. Pisarz Browarny, co do propinacyi. JabłAnnaUst 25.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ statki browarne »sprzęt, naczynia używane w browarze«: Bednarz przy browarze statki browarne naprawować powinien. OpisKról 250. Browar ze wszystkim zły i już po części obalony, statki browarne także, to jest kadzie, przycierki, kocieł - złe. InwKal I 569. Regestr statków browarnych wszystkich: kocioł duży, dobry, wlepiony, kadzie 2 duże, potrzebują reperacyi, przycir duży jeden, mały jeden, koryto pod kadziami dobre, wiadra u studni ni masz, beczek starych do piwa 9, sądek jeden, wybirka zła. InwKal II 94. ▲ kocioł browarny (sz. zm.): Potym przez słomę w kádźi do korytá odcedżiwszy/ w browárny koćiel[!] leią [wodę ze słodem]/ chmielu ile potrzeba y zwyczay iest sypią/ y to wespoł godźinę trzy pilnie wárzą/ (bo im lepiey vwre/ tym piwo lepsze) potym w kadź wielką wybiiáią. SyrZiel 945. Zydzi na Wsiach mieszkaiący na Arendach browarnych, od każdego kotła gorzałczanego, dadzą po złotychośmi, a od browarnego, po złotych dziesiąciu. FredKon 59. ▲ arenda browarna »dzierżawa browaru«: Mam i ja, prawda, Żyda w arendzie browarnej; Jeśli się on przykrzycie, z moim pozwoleniem, Mnie dawszy pokój, weźmcie pospołu z nadzieniem. PotFrasz4Kuk I 296. Zydzi na Wsiach mieszkaiący na Arendach browarnych, od każdego kotła gorzałczanego, dadzą po złotychośmi, a od browarnego, po złotych dziesiąciu. FredKon 59.

2. »związany z →browarką«: CHŁOPIEC NIEDBAŁY „Chłopcze, świta, złóż ognia.” „Zaraz, Mości Panie!” Zapomniawszy, że na noc zdjął z siebie ubranie. Dmucha zdrajca, a jako dwa browarne sypnie, Srogie półrzytki na nas od komina wypnie. Dopieroż skoro ogień suchych się drew imie, Błyśnie zadkiem po izbie, łeb kudłaty w dymie. PotFrasz3Kuk II 546. Ten iest pospolity sposob drwami browarnemi 1 3/4 lub na 2 łokcie długiemi palić. [...] Skoro wszystko gotowo, zaczynaią palenie suchemi browarnemi drwami w pierwszym czeluściu naybliższym murowanego wierzchu, zwyczaynym sposobem bardzo pomału, a iak prędko ogień w drwach się rozszerza, dobrze się zamykaią żelazne blachy, żeby się niepalił iasnym płomieniem, ale się tylko rzażył, do czego potrzeba dziury powietrzney iako bywa w stusie węglarskim. JarsSpos 66, 70.

BROWARNY m
w funkcji rzeczownika

Formy: lp M. browarny

Znaczenia:

hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiPodatek z gruntu wyprowadzany, nie tylko iest Podatkiem naysłusznieyszym, nie tylko nayłatwieyszym do sprawiedliwego uproprocyonowania, ale nadto, wszystkie Klassy Krajowych Mieszkańcow w proporcyi dotykać będzie w ten czas, gdy Rolnik opłacający Podatek Gruntowy, od innych wszystkich Pobocznych gatunkow oswobodzony będzie, ktore to Gatunki Podatkow, nibyto na insze Klassy Mieszkańcow nakładane, ale w rzeczy samey, i na Rolnikow spływają: bo gdy n. p. Rzeźnik, Piekarz, Browarny, Gorzalniany, Kupiec Podatkami naciśnieni zostaną, Ci dla odszkodzenia siebie (opłacając Podatki Poboczne) na Rolniku konsumującym też Rzeczy, Podatki owe z prowizyą potrącać sobie będą: Gdy tym czasem oswobodziwszy Kray z pobocznych Podatkow, Rolnik przeciwnie wszystkie inne Klassy w Podatkowaniu rownie trzymać będzie. DembowJPodat 62.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *browarnik, mielcarz, piwowar, piwowarnik.