W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 22.04.2026
BUNTOWANIE rzecz. n
Słowniki:
SStp, SXVI, Kn, T, L (; pod: BUNTOWAĆ; XVII), SWil, SW, SJP notują
Formy: lp M. buntowanie; D. buntowania; C. buntowaniu; B. buntowanie; N. buntowaniem; ~ lm D. buntowania
Znaczenia:
»podburzanie, podżeganie do buntu; zawiązywanie spisku, sprzysiężenia, związku wojskowego; także bunt«: Są (mowi) tácy/ ktorych poważność v człowieká pospolitego wielka iest/ y choć ná vrzędźie nie są/ iednák niżeli my/ więcey mogą. Ci áby zboża nie zwazano/ swoią złośliwą/ á buntowániu służącą mową/ lud odwodzą/ powiádáiąc/ że ieśli teraz do wolnośći nászych nie przyidziemy/ tedy przynámniey lepiey/ iż Krolá Fráncuzá/ niżeli Rzymskiey Rzeczypospolitey/ słucháć będźiemy. CezWargFranc 12. Názáiutrz ráno mandat Cesársky czytano/ y ták 21. dniá Máiá/ około godźini. 9 przybrawszy sobie iezdnych/ y pieszych/ do zamku wiáchali/ á zeby ich buntowaniá nie ták łacno postrzeżono niehurmem iáko przedtym/ ále po trzech po czterech zpokątnych vlic do zamku się wrywáli [...]. PogodzNow A iijjv. Buntowánie [actio] [...] Turbarum concitatio [...] Tempestas seditionum, discordiarum: tempestas popularis. Seditio [...]. Kn 53. Burzęnié ludu/ vide Buntowánie/ Zámięszánie. Kn 54. Vrząd tedy tęn dwunastu mężow/ á Krol Je[g]o M. trzynasty/ ma ná pieczy mieć zdrowie R. P. żeby wątloná niebyłá ábo niezgodą/ ábo buntowanięm/ ábo jáką chytrą á szkodliwą R. P. rádą. GórnDroga Dij. [...] zárobiłżem náostátku, áby mię potwarzono o ták szkárádny występek, to iest, o buntowánie Piechot. LubJMan 103. [...] że do buntowánia Zwiąsku Zołnierskiego nigdy się nie mieszał [Marszałek Koronny], przyznawam, y ná Iego Mośći nic pewnego niewiem, y od tego cZego dowodźić niemogę, odstępuię, co y w Poselskiey Izbie zeznáć gotowem. LubJMan 150. Zdało mu się iákoby ten Synaczek rostruchan pełny krwi ludzkiey trzymał/ i nim Pánow przednich w swym Krolestwie częstował/ z ktorego oni śmiáło pili. Co było znákiem i krwi swoich przelaney przy klęskách woiennych/ i domowych ku niemu nienáwiśći i buntowánia. KwiatDzieje 1. Xięstwo Kijowskie na Woiewodztwo obrocone Roku 1471. ratione częstego buntowania. OrłowDef 150. Burzenie [...] 2) Aufwiegelung als des Pöbels [...] incitation, émeute, soulevement [...] *2) burzenie (buntowanie) ludu [...]. T III 91. Niektora też Szlachta miedzy sobą ligę formować poczęła, Xiążki ná buntowanie pospolstwa rozrzućiła, y Suppliki samey Gubernarorce[!] z takim tumultem y groźbami podała, że Gubernatorka boiąc się gorszych rozruchow, muśiała mitygować Ordynanse Krolewskie, y kázać poprzestać Inquizycyi Wiáry po tych miastach, w ktorych dawniey Inquizytorow nie było. PoszakHist 14.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz bunt, *buntowanie się.
Autor: WM