Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»bez uprzedniego spożycia pokarmu; z pustym żołądkiem; na pusty żołądek«: Czczo wchodźić. PetrJWod 40. Ungessen trzezwy/ ćcźo/ ćcźy jejunus. KusWeg M4v.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ na czczo »na pusty żołądek, bez uprzedniego spożywania pokarmu«: [...] kłádź ná czczo po iedney w gardźiel koniowi [...]. DorHip II Nv. Albo ná cżcżo będźiesz pił/ ziedz pierwey kąsek chlebá. VolcDial 107. Dycháwice z źimney przyczyny leczy/ Ięczmień ták długo wárząc/ áż oná wodá zgęstnieie/ potym korzeń Omanowy miáłko vtárty w niey wárzyć/ y to ná czczo y ná noc po dobrym trunku ciepło pić. SyrZiel 60. [...] ktorego dniá cżłowiek ná cżcżo másło ie álbo cżosnek/ tego dnia może się trućizny nie bać. RysProv Lv. Czczy/ aliter, v. [...] Ná czczo. Kn 98. Dla tegoż w lekárstwách tego przestrzegamy/ áby ie chorzy ná czczo bráli. PetrJWod 26. A już czwarta z południa, wszyscy się najedli/ Sam tylko Osman na czczo [...]. PotWoj1924 136. [...] zádawác koniowi, w piervvszy dźień zráná ná czczo, w drugi dżień ná noc. HaurEk 46. Na cóż się tak kwapić? Jeszcze na czczo, lepiej się było wódki napić [...]. PotFrasz2Kuk II 488. Sáturnus czásem żyie, lubo nie dla áppetytu, dwánaście dorocznych Mieśięcy ná czczo połknie [...]. AndPiekBoh 144. czczy/ na czczo nüchtern. KellGram 232. [...] dawáć się ma ná czczo puł kieliszká dla słábszych, dla mocnieyszych więcey. PromMed 201. [...] przecedźiwszy piy na czczo [...]. CompMed 218. Z iákiey przyczyny ná czczo Kommunią S. bráć mámy [...]. NewOzd 159. Zeby nie ná cżcżo szli, Páńskim cżęstuie Sniadániem [...]. KwiatkowTheatrum 11. "Na czczo" nigdy nie wychodzić, ale się rosołu napić [...] ChmielAteny III 453. [...] poł kwarty iey na czczo, bądź samey, bądź ocukrowaney piiąc, stolcami purguie. BiretWiad 15. Co wszystko gdym rozważył, dorozumiewałem się że to był skutek złey żołci, y materyi kleiowatey; żebym więc uprzątnął zawady z pierwszych drog, y poruszył humory spakowane w ielitach niższey żołądka części: przepisałem ażeby na womit wziął naczczo ex Hypecaquana et sale Policreste tudzież Ftyzantę ex radicibus Cycorrei et graminis do picia, ostrzegłszy według potrzeby iakich ma pokarmow używać. ListDokt 2. [...] kąpał się na czczo o godzinie osmey co drugi dzień. TisOnan 114.

NA CZCZO ndm.

Warianty fonetyczne: NA CZCO, NA CCZO

Formy:

Znaczenia:

»bez uprzedniego spożywania pokarmu, na pusty żołądek«: [...] kłádź ná czczo po iedney w gardźiel koniowi [...]. DorHip II Nv. Albo ná cżcżo będźiesz pił/ ziedz pierwey kąsek chlebá. VolcDial 107. Nie zże też, y ten się opátrzył, przećiwko powietrzu záráżonemu, gdy nácczo nie wynidżie z domu, piwá grzanego z másłem, niechay przynamniey záżyue, ktore bárzo dobre iest. PetrSInst C3v. Dycháwice z źimney przyczyny leczy/ Ięczmień ták długo wárząc/ áż oná wodá zgęstnieie/ potym korzeń Omanowy miáłko vtárty w niey wárzyć/ y to ná czczo y ná noc po dobrym trunku ciepło pić. SyrZiel 60. [...] ktorego dniá cżłowiek ná cżcżo másło ie álbo cżosnek/ tego dnia może się trućizny nie bać. RysProv Lv. Czczy/ aliter, v. [...] Ná czczo. Kn 98. Dla tegoż w lekárstwách tego przestrzegamy/ áby ie chorzy ná czczo bráli. PetrJWod 26. A już czwarta z południa, wszyscy się najedli/ Sam tylko Osman na czczo [...]. PotWoj1924 136. [...] zádawác koniowi, w piervvszy dźień zráná ná czczo, w drugi dżień ná noc. HaurEk 46. Na cóż się tak kwapić? Jeszcze na czczo, lepiej się było wódki napić [...]. PotFrasz2Kuk II 488. Sáturnus czásem żyie, lubo nie dla áppetytu, dwánaście dorocznych Mieśięcy ná czczo połknie [...]. AndPiekBoh 144. czczy/ na czczo nüchtern. KellGram 232. [...] dawáć się ma ná czczo puł kieliszká dla słábszych, dla mocnieyszych więcey. PromMed 201. [...] przecedźiwszy piy na czczo [...]. CompMed 218. Z iákiey przyczyny ná czczo Kommunią S. bráć mámy [...]. NewOzd 159. Zeby nie ná cżcżo szli, Páńskim cżęstuie Sniadániem [...]. KwiatkowTheatrum 11. "Na czczo" nigdy nie wychodzić, ale się rosołu napić [...] ChmielAteny III 453. [...] poł kwarty iey na czczo, bądź samey, bądź ocukrowaney piiąc, stolcami purguie. BiretWiad 15. Co wszystko gdym rozważył, dorozumiewałem się że to był skutek złey żołci, y materyi kleiowatey; żebym więc uprzątnął zawady z pierwszych drog, y poruszył humory spakowane w ielitach niższey żołądka części: przepisałem ażeby na womit wziął naczczo ex Hypecaquana et sale Policreste tudzież Ftyzantę ex radicibus Cycorrei et graminis do picia, ostrzegłszy według potrzeby iakich ma pokarmow używać. ListDokt 2. [...] kąpał się na czczo o godzinie osmey co drugi dzień. TisOnan 114. [...] tego winá daway co dźień choremu ná czco po kwaterze VadeMed 71. Gdy jáki buz poczyna wyrástáć, codźień ná czczo gryść go zębámi. VadeMed 211.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz CZCZO.