W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 12.10.2026
DEKRETALNY przym.
Słowniki:
SXVI notują
SStp, Kn, T III, L, SWil, SW, SJP nie notują
Formy: lp M. m dekretalny; D. m dekretalnego; N. ż dekretalną; lm M. nmos dekretalne; D. dekretalnych
Znaczenia:
1. znaczenie zrekonstruowane »odnoszący się do  → dekretałów«
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ listy dekretalne (sz. zm.) »listy wydawane przez papieży w odpowiedzi na zapytania dotyczące konkretnych spraw prawnych, sporów lub interpretacji przepisów, które z czasem stały się ogólnymi normami prawnymi obowiązującymi w całym Kościele katolickim, dekretały«: [...] sam chytry Cerkiewnych Canonow y błogosłáwionych Oycow pism innouator Gráciánus/ tákie zdánie z inszemi niektorymi tegoż pocżtu coadiutorami feruiąc mowi. Listy Dekretálne ktore się pierwszym Rzymskiey Cerkwie ś. Biskupom/ y zwyćięstwo noszącym męcżennikom przypisuią/ żadnym sposobem onych nie są. Abowiem wiele w sobie inconuenientia y absurda zámykáią/ y bárzo iáwnie pismu Bożemu się sprzećiwiáią. SmotLam 49. [...] Biskupi Rzymscy [...] z káżdym Cesárzem zosobná w szránki wstępowáli/ iáko znáć z listow ich dekretálnych. BirkNiedz 149. DE'CRETALES [...] (Les Decreteles[!] composent le second volume du Droit Canon.) Dekretalne listy są ktore czynią drugi Tom prawa Duchownego. DanKolaDyk I, 424. DE'CRETALES [...] (Rescrits des Papes qui jugent quelque question de Droit Ecclesiastique.) Decreta Pontificum. Decretales epistolae. DEKRETAŁY álbo listy Dekretalne, odpisy y ustawy Papieżow rezolwuiące iaką trudność w prawie Kościelnym. DanKolaDyk I, 424.
2. »odnoszący się do dekretów, wyroków, także sądów«: [...] stáń y ná naszym teraz prawie padole płáczu, w Polszcze naszey od pola nazwaney, prawie iák ná dolinie ostatniego dekretalnego dniá, in valle Iosaphat. GzowKor O2. Dayciesz ucho miłey Kántylenie, Wypieszczoney w swych pieniách Syrenie; Káżde słowo tu ná sławę Idzie Rybczyńskim w dzierżáwę Pisarz dekretálny, Głos ten kordyalny Niech pisze ná sercu. RudnGłos 267.
◼ Przenośnie: ◼ [...] Stanisłáwem iáko delikátną swoią kostką, Bog dyryguie [...] Rzuca sobie Bog Stánisłáwem iák dekretálną kostką, o Krolestwa, o zwyćięstwá Woysk Polskich: y ieżeli teraz nie ieden Kostká, wygra cokolwiek ná stronę nászę ná Bogu; to pewnie w wierutney przegraney będźie cáłe krolestwo. RobWAKost A2v.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM