W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 15.10.2026
DELEKTACJA rzecz. ż
Słowniki:
SXVI, L (bez cyt.), SW notują
SStp, Kn, T III, SWil, SJP nie notują
Formy: lp M. delektacja; D. delektacjej; delektacji; N. delektacją; ~ lm D. delektacji; B. delektacje
Znaczenia:
»radość, zadowolenie, satysfakcja; przyjemność, uciecha, rozkosz«: Dlatego, puszkarzu, miej zawsze cokolwiek tych polerowanych dla twego książęcia, bo okrom tego, iż ty się pokażesz pilnym, kiedy on będzie strzelał takową kulą do którego celu albo w dal, bo uczyni lepszy efekt, i dla tej delektacyjej ten pan możeć dać podarek sczodry, który będzie stał za jurgielt doroczny. AquaPrax 148. [...] nie tylko zna się ná Duchách [Bóg]/ iák probierz ná drogich kámieniách; ále iákoby siedźi nád niemi/ zábáwiáiąc się/ ważąć ie z ućiechą y delektácyą. LorKaz 143. Aleć też nie dziw, że te starożytne limfy w sercach udzielnych książąt i wysokich monarchów osobliwe dotąd rościły swych godności delektacyje, gdyż też z dawna, przed Ludowikiem jeszcze, węgierskim i polskim królem, drogie z siebie wydawając metale, i nam samym w sarmackich równinach wiekopomnym swej sławy rozłojem tychże drogich udzieliły chryzelitów, ile kropel, tyle mężnych Herkulesów i odważnych wydając Achillesów. HugLacPrag 20. Seneka mąz uwazáiący y spekuluiący iest Bogu podobny, y námilszy, oczywista to z Ks. 2. Metaph. gdzie mowi Aristoteles: w ludziách iest delektácya na krotki czás, kiedy rożumem cáłey wewnętrznośći dokonywaią. Y rozumie przez to wiadomość Boga; w ktorey iest nawiększa delekcacya[!]. AlbSekr 18-19. Notuy. tákże, że wszelka delektacya stáie się przez iákies przypodobywanie, y podobieństwo poznáiącego, do poznánego, mediante formâ exemplari ábo przez posrzodek formy przykładney, poznaiącego. AlbSekr 19. Kiedy záś iest w złączeniu śię białogłowa z mężem, w tedy dla wielkiey delektácyey, ktorą ma, gdyż członkiem męskim będącym w żywocie żyły zostáiące w żywocie pocieráią śię, y poruszáią, á ták żywot rozszerzáiąc śię wypuszczá; y to iest przyrodzona względem obcowánia przyrodzeniu. AlbSekr 39-40. Notuy, że niektore niewiásty są ták ostrożne, y sztuczne, że biorą żelazko, y przykładáią do mieysca złączánia śię zmeszczyzną, á to żelazo obraża członek męski; ále mąż nie czuie dla wielkiey delektácyey, y słodkośći z tego złączenia śię [...]. AlbSekr 89. Około piątego [znaku poczęcia] notuy: że po poczęciu krew mieśięczna pobudza do obcowánia z meszczyzną, á nabárźiey z pámięci delektácyey, ktora wprżod byłá przy obcowániu. AlbSekr 176-177. Gdy záś naśienie wychodźi podczás obcowánia, iest nawiętszá ućiechá, w przyrodzeniu, w ćiele, y w duchu, według wielkośći naśienia wychodzącego, y iąder z ktorych wychodźi; Wiedźieć też masz, że w práwey stronie więtszá iest delektácya, niż w lewym [...]. ScotSekr 371. POczątek czásu obcowánia, to iest kiedy naśienie z delektácyią wypływa, z meszczyzny, po skończonym roku czternastym, á trwa áż do roku śiedmdźieśiątego śiodmego, y daley [...]. ScotSekr 374. [...] przyrodzonym sposobem ták meszczyzná, iák białogłowá bierze się do obcowánia dla wielkiey delektáciey [...]. ScotSekr 375. [...] gdy naśienie wychodźi z iądra práwego, więtsza delektácyia iest, niż kiedy wychodźi z lewego, á że prawdá, iuż tego doświádczono. ScotSekr 396. Czemu brát nie ták się zákocha w rodzoney śiostrze choćiasz urodźiwszey, iáko w inszey obcey Pánnie? Odpowiádam: bo siostrá iest z iednegoż ćiáłá, y krwi, iáko się wydáie, w rękách sámym dotknieniem; bo z dotknienia własney ręki nie mász tákiey delektácyey, iáko z cudzey; toż się ma mowić o siostrze; y wszytkich pokrewnych [...]. ScotSekr 429-430. Tak to w rodzona z pomnożęnia dárów Bożych delektácya, żadney do przysłużęnia sie bliźnim okázyey nie opuszcza [...]. MalGram Ded, 2v. Grzechy które obżarstwo rodzi są te, delektacya w pokarmach i napoiach: zaćmienie światła rozumu samochętne przez zbytne trunku użycie, wielomowstwo: skłonność do lubieżności, która wiele innych grzechow za sobą ciągnie [...]. SkarbWażKat 163-164. Symbolum zaś, iest Obraz iakiś, wżięty z kreatur nierozumnych, podobnych do mego konceptu, z przydaniem Infkrypcyi[!] krociusienkiey, dowcipney y piękney dla nauki, albo delektacyi. ChmielAteny1755 I 1160. Z nászych grzechow/ delektácyi y zbytkow BOG miárę ná pokaránie ludzkie bierze. StefDzieło 26.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *delektament.
Autor: WM