ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 01.10.2026
DELEKTACJA rzecz. ż
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1639
Formy: lp M. delektacja; D. delektacjej; delektacji; N. delektacją; ~ lm B. delektacje
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiDlatego, puszkarzu, miej zawsze cokolwiek tych polerowanych dla twego książęcia, bo okrom tego, iż ty się pokażesz pilnym, kiedy on będzie strzelał takową kulą do którego celu albo w dal, bo uczyni lepszy efekt, i dla tej delektacyjej ten pan możeć dać podarek sczodry, który będzie stał za jurgielt doroczny. AquaPrax 148. A więc nádźieie mieć nie mamy/ áby w ręce go swe Bog przyiąc nie miáł/ ktory Ponderator est Spirituum, iáko Pismo Swięte/ o niem mowi: że nie tylko zna się ná Duchách/ iák probierz ná drogich kámieniách; ále iákoby siedźi nád niemi/ zábáwiáiąc się/ ważąć ie z ućiechą y delektácyą. LorKaz 143. Aleć też nie dziw, że te starożytne limfy w sercach udzielnych książąt i wysokich monarchów osobliwe dotąd rościły swych godności delektacyje, gdyż też z dawna, przed Ludowikiem jeszcze, węgierskim i polskim królem, drogie z siebie wydawając metale, i nam samym w sarmackich równinach wiekopomnym swej sławy rozłojem tychże drogich udzieliły chryzelitów, ile kropel, tyle mężnych Herkulesów i odważnych wydając Achillesów. HugLacPrag 20. Seneka mąz uwazáiący y spekuluiący iest Bogu podobny, y námilszy, oczywista t oz Ks. 2. Metaph. gdzie mowi Aristoteles: w ludziách iest delektácya na krotki czás, kiedy rożumem cáłey wewnętrznośći dokonywaią. AlbSekr 19. Notuy. tákże, że wszelka delektacya stáie się przez iákies przypodobywanie, y podobieństwo poznáiącego, do poznánego, mediante formâ exemplari ábo przez posrzodeke formy przykładney, poznaiącego. AlbSekr 19. Kiedy záś iest w złączeniu śię białogłowa z mężem, w tedy dla wielkiey delektácyey, ktorą ma, gdyż członkiem męskim będącym w żywocie żyły zostáiące w żywocie pocieráią śię, y poruszáią, á ták żywot rozszerzáiąc śię wypuszczá; y to iest przyrodzona względem obcowánia przyrodzeniu. AlbSekr 39. Noty, że niektore niewiásty są ták ostrożne, y sztuczne, że biorą żelazko, y przykładáią do mieysca złączánia śię zmeszczyzną, á to żelazo obraża członek męski; ále mąż nie czuie dla wielkiey delektácyey, y słodkośći z tego złączenia śię, potym záś uczuie; Dla tego trzebá śię strzedź áby śię nie łączyć z cierpiącemi chorobę mieśięczną niewiástámi, bo ztąd człowiek może wpáść w trąd [...]. AlbSekr 89. Około piątego notuy: że po poczęciu krew mieśięczna pobudza do obcowánia z meszczyzną, á nabárźiey z pámięci delektácyey, ktora wprżod byłá przy obcowániu. AlbSekr 176. Gdy záś naśienie wychodźi podczás obcowánia, iest nawiętszá ućiechá, w przyrodzeniu y, w ćiele, y w duchu, według wielkośći naśienia wychodzącego, y iąder z ktorych wychodźi; Wiedźieć też masz, że w práwey stronie więtszá iest delektácya, niż w lewym, y z wychodzenia obfitego płomienia; bo naśienie wypływa w wieku dozrżáłym zá przyczyną, áby káżdy żywot przedłużył sobie w inszym. ScotSekr 371. POczątek czásu obcowánia, to iest kiedy naśienie z delektácyią wypływa, z meszczyzny, po skończonym roku czternastym, á trwa áż do roku śiedmdźieśiątego śiodmego, y daley [...]. ScotSekr 374. [...] przyrodzonym sposobem ták meszczyzná, iák białogłowá bierze się do obcowánia dla wielkiey delektáciey, ieżeliby lubieżność nie byłá uskromiona przez post, y ostre życie w pokármách. ScotSekr 375. [...] że ná práwym boku poczyná się meszczyzná, á w lewym białogłowá, iáko niektorzy náuczáią, my záś mowiemy, że bok tego nie spráwuie cále, ále naśienie iąder, bo z práwego wychodźi meszczyzná, z lewego białogłowá; prawdáć iest, że komplexya boku pomagá płodowi, y gdy naśienie wychodźi z iądra práwego, więtsza delektácyia iest, niż kiedy wychodźi z lewego, á że prawdá, iuż tego doświádczono. ScotSekr 396. Czemu brát nie ták się zákocha w rodzoney śiostrze choćiasz urodźiwszey, iáko w inszey obcey Pánnie? Odpowiádam: bo siostrá iest z iednegoż ćiáłá, y krwi, iáko się wydáie, w rękách sámym dotknieniem; bo z dotknienia własney ręki nie mász tákiey delektácyey, iáko z cudzey; toż się ma mowić o siostrze; y wszytkich pokrewnych [...]. ScotSekr 430. Tak to w rodzona z pomnożęnia darów Bożych delektacya, żadney do przysłużęnia sie blźnim okázyey nie opuszcza [...]. MalGram Ded, 2v. Grzechy które obżarstwo rodzi są te, delektacya w pokarmach i napoiach: zaćmienie światła rozumu samochętne przez zbytne trunku użycie, wielomowstwo: skłonność do lubieżności, która wiele innych grzechow za sobą ciągnie [...]. SkarbWażKat 163. Symbolum zaś, iest Obraz iakiś, wżięty z kreatur nierozumnych, podobnych do mego konceptu, z przydaniem Inskrypcyi króciusienkiey, dowcipney y piękney dla nauki, albo delektacyi. ChmielAteny1755 I 1160. Z naszych grzechow/ delektácyi y zbytkow BOG miárę ná pokaránie ludzkie bierze. StefDzieło 26.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM