Słownik XVII wieku

Słowniki:
nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1621

Formy: lm D. dział; B. działa; N. działy; Ms. działach

Znaczenia:

»broń palna wielkiego kalibru, armata«: Te Taborki nástępowáły rowno od obozu z czołem woyská: dla tego/ że gdyby nieprzyiaćiel nawálnie nástępował/ lub ná czoło/ iżby obá Taborki przećiwko sobie dziáły pole strychowáły: lub z bokow/ żeby káżdey [!] Taborek swoy bok z dziáły obozowemi/ ktore ná to zostáły/ tákże przećiwko sobie strychował. SzembRelWej A3. Puszczono czteremá rzędomá w káżdym Taborku wozy po 50 ábo 60 in circa wozow/ miedzy tymi wozámi szło piechoty po kilku set/ wczele y ná zádzie po 4 dziáłá/ tákże y z bokow od polá/ tákże y po kilá wozow Smigownic przy dziáłách. SzembRelWej A3. 12 maja. Król munstrował wojsko swoje, i z dział różnemi sztukami do celu strzelał, także granaty rzucał. ZawiszaPam 58.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ działo do burzenia: ▲ działo burzące (sz. zm.):

Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ walne działo: CAstel ten álbo Zamek/ iest to iedná niedobyta[!] Fortecá/ ták potężnemi/ iednym wedle drugiego opasána szanczy/ ze trzy ziednego/ zrobićby mogł. Ma iescze dwie (z sámego ćiosánego kámieniá) potężne wieże/ trzemá kázda ná wierzchu opátrzona Kártány/ ná Murách záś pod 500. Dźiał wálnych lezy ná łozách/ cále gotowych. DelicWłos 251. Pełny był majdan kul działowych, pełne szałase wojskowe i namioty, przecię z łaski Bożej rzadko komu szkodziły, oprócz że w samym majdanie Żebrowskiego, artyleryi generała, z walnego działa wypusczona dosięgła i umorzyła kula. JemPam 460. Walny. [...] walne dźiało. ein Haupt-Stück, eine Haupt Canone. grand canon; piéce d'artillerie de la prémiére espèce. T III 2482.