Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»jątrzyć, rozdrażniać, gniewać«: Ażeby ich w onem zamieszaniu rekreować mogli i przeciwko nam tym barziej ekscerbować (widząc ich chętliwymi na łup), rzekł do nich: - Pomścijcie się krzywdy Bożej i waszej nad Litwą [...]. NiemPam 75. A że angaryja nasza domowa na sejmie przeszłym o cle nie tylko uspokojona nie jest, ale ustawicznymi skargami i kupiectwy celników tym większą moc bierze, bo i przemyty wyciągają niesłuszne, i kredyta na regestra piszą, i przysięgi srogie barzo, te człowieka egzacerbują. AktaPozn I/1 230. Tak się skonczeła ona audiencija mało co albo nyc nie ubłagawszy Iuckich animuszow, a niektorych ieszcze exacerbowawszy. OssJŻyw 35v. Primum tedy wliscie WMmMPana iest, ze mi nie trzeba było Krola y Kanclerza exacerbowac inconsulto zelo. OpalKListy 432. Kto słyszy przyznać to Snadno moze że nietaką obwinionemu nalezy czynić Iustyfikacyią Nie takiemi exacerbowac Maiestat y Senat Insultami. PasPam 137v. Owi Consiliarii Placentini [doradcy usłużni] ktorzy to zawsze zle Panu Radzili Exacerbowali mu Serce do Lubomirskiego. PasPam 191. Tymi słowami bardzo j.k.m egzacerbował, że onego połajawszy dostało się tego specjału o cztery morelejm. ks. opatowi świętokrzyskiemu, jakoby ich miał wziąć od stołowego dnia wczorajszego i że dwóch z nich nie posłał królowej jm. SarPam 48. [...] woyna ktora naprzod zwykłá práwá y státutá głuszyć, przećiwko własnym Pánom exacerbuie, y do rebellij incentiva podáie. RobWAPróba B3v. Chciał ich Król przez to zwokować od Szweda, lecz Jch bardziey tym excerbował [...]. OtwFDzieje 95-96. Budowałem się z tey exhorty, ktorą tu z Herburtowego Statutu czytano rekomenduiąc konfidencyą, áleć to wierzę, nie do konfidencyi głos, w ktorym WKM przeciwko wiernemu i życzliwemu sobie Senatorowi exacerbowano. DanOstSwada 24. Executores zaboystwa nie maiąc karności, sekretnemi podczas schadzek Swiątecznych sposobami, innych zabiiali Zydow, co ich nie pomale exacerbowało na Rzymianow. ChmielAteny IV 488.

EGZACERBUJĄCY
im. przym. czyn.

Formy: lm D. egzacerbujących

Znaczenia:

»jątrzący«: A że nam przychodzi słyszeć co równo uszy nasze jako i serca laedit, że IMć ksiądz biskup chełmiński, za nie policzone prace J. Kr. Mci nie kontentując się, tak wiele listów swoich nieuważnych exacerbujących dobroczynnego Pana laedere, ale jeszcze jakieś mandaty na sejm wydaje tym, którzy cum testatione żalu oderwali się panu uważając to, jako jest inauditum et insolens, żeby wiernym poddanym przy honorze pana swego zelare nie wolno było, zlecamy IMć pp. posłom naszym, żeby przy honorze i niewinności pańskiej vitam et sangvinem ofiarowali contra quosvis dobra pospolitego turbatores. LaudaHal24 493.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]