W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 10.07.2026
Warianty fonetyczne:
EGZAKTOR, EKSAKTOR
Słowniki:
SXVI (
egzaktor),
SWil (
egzaktor, eksaktor),
SW (
egzaktor, eksaktor),
SJP (
egzaktor, eksaktor) notują
SStp,
Kn,
T,
L nie notują
Etymologia: <
łac. exactor>
Znaczenia: »poborca podatków i ceł«: Prosiemy, aby ichm. pp. bracia doma pozostali, przez które dotąd to subsidium pecuniarium nie jest wydane, z oddawaniem jego co prędzej się pospieszać, a ci przerzeczeni, także i inszy województw drugich wielgopolskich pp. egzaktorowie, aby w odwożeniu, albo odsyłaniu onego na rokosz, żadnej zwłoki nie czynić raczeli. AktaPozn I/1 369.
Nawet eksaktor, któremu jest dana Moc od okrętu płacy wybierania, Przepasawszy się zwyczajną karboną Z odkrytą chodził do każdego dłonią Napominając, aby wczas płacili, Ponieważ Lubek tylko w ósmej mili; Inaczej nie miał nikogo wypuścić Z okrętu, aż się musiał wprzód uiścić. BorzNaw 65.
[...] na trybunale ziemskim lwowskim fisci ad instantiam p. instygatora ziemi lwowskiej IMciowie pp. exactores czopowego respondere mają, którą p. instygator zniósszy się z exaktorami podymnego sine omni dilatione tamże na trybunale lwowskim vindicare powinien. LaudaWisz21 1667 446.
IMci p. Karczowskiemu podczaszemu sanockiemu lubośmy dawno z czepowego z ziemi lwowskiej u IMci p. Kruszyńskiego zostającego sumą czternastu set zł. za asygnacyą skarbową do wypłacenia przekazali o co i kondemnata od IMci p. podczaszego sanockiego i dekret executionis jest na IMci p. exaktorze otrzymana a IMć dotychczas nie zapłacił [...]. LaudaWisz21 1667 447.
Więc, że reszty pieniędzy przy różnych pp. exaktorach ziemie przemyskiej zostają, tedy sądy skarbowe taż ziemia reasumuje [...]. LaudaWisz21 1671 572.
Egzaktora sobie do tych poborów obiera ziemia sanocka p. Grodzińskiego, czas z inszymi ziemiami wybierania równo przyjmuje. LaudaWisz21 1673 626.
W sanockiej ziemi trzem chorągwiom do tejże ziemi należącym do IMci p. exaktora ukazujemy tegoż szelężnego w ziemi naszego obranego [...]. LaudaWisz21 1673 632.
Z tákich záś Regestrow do Grodow podánych/ y áuthentice przez Exaktorow wyiętych y produkowánych ma bywáć ná Commissiách y w Skarbie liquidatio, y rachunek. KonstSejm1677 8.
Byłoby to z większym twoim dobrem, Pierwej sobie zębami ugryźć jajca z bobrem,
Nim ci je, czego blisko miłości w akcyzie, Franca, egzaktor tego podatku, ugryzie. PotFrasz2Kuk II 358.
Z samą do Jarosławia Żydzi głową jadą; Wszyscy tu dla pożytku, rzadki kto z obradą: Żeby abo arendy dostąpił czopowej, Abo sobie przyczynił soli suchydniowej, Zagrawszy na bankiecie braciej, a w ostatku Chcąc zostać egzaktorem jakiego podatku. PotMorKuk III 186.
[...] á tu Podatki z srogim idą ucisnieniem, I cała ziemia, y włoska kraina Lzy Exxaktory, beszta y przeklina. ChrośKon 484.
SObole w Sorokach wszelakie, także Pupki, Ogonki, Kożuchy Sobole, Pupkowe futro. Ryśie, Marmurki, Bobry, Lisy krzyżowe, także szuby grzbietowe, y inne pod szacunek słuszny y uważny na Komorach pierwszych, Exaktorom podlegać maią [...]. InsWybCła 133.
[...] zleciliśmy temuż IMci p. egzaktorowi, aby te czopowe pieniądze do rąk IMciów oddał i rzetelnie wyliczył. LaudaHal25 1706 74.
Na Kommissyach Podskarbi śie powinien znaydować dla wysłuchania exakcyi kontrybucyi wraz z Kommissarzami, i dla kwitowania Exaktorów, abo na swoje mieysce Officyalistę przysłać. ŁubHist 208.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]