W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 02.07.2026
FABRYKOWAĆ czas. ndk
Słowniki:
L (XVIII [XIX]), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, T nie notują
Formy: bezok. fabrykować; ~ cz. ter. lp 1. os. fabrykuje; lm 3. os. fabrykują; ~ cz. prze. lp m 3. os. fabrykował; lm mos 3. os. fabrykowali; nmos 3. os. fabrykowały
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiQuae est istaquae progreditur sicut Auror a consurgens, coż to ták zá odważna Pánná, że idzie iáko Iutrzenká obiegáiąc niebá Táć to iest Aniołowie Pánscy Iutrzenká, ktorą sáme Boskie nie vlepiły, nie odrysowáły, ále fábrykowáły ręce. WojszDom 31. Ták kiedy łágodnymi niewskorali dáry, Poczęli fortel z inney fábrykować miary, Dostáli na Torturach owey Confessaty Extraktu, od iákiegoś właśnie szarapáty. Ktory pofałszowali? Ale tą kortyną. Niezasłonią Excessu. ŻuchOgłos C4v. [...] Komendat Olenderski Fortece Kluzy dał się słyszeć że intendebat strzeláć ad propugnaculum ktore Hiszpáni fábrykowáli blisko támtey Fortece [...]. WiadCudz 1702 14 I 2 nlb. Gdy tę Woynę fabrykował Hetman Wielki w Rusi, Król też Kuł drugą w Polszcze [...]. OtwFDzieje 32. Tym sposobem Regnum in se divisum desolatur, tym nie tylko Oyczyznie viri rixae et discordiae, ále y własnemuż vae fábrykują szczęśćiu. BystrzPol N5v-N6. ANGOURI zwáne u dáwnych Ancyra Miásto czyli Cangari nád Sangardem przed tym było Metropolitáńskie, teraz ná Sandziák erygowáne, hándluie naywięcey Kámlotámi, ktorych tám wiele fabrykuią [...]. ŁubŚwiat 560. [...] w tym Miescie [Surata] są Rzemieslnicy ktorzy te kámienie bryllántuią dziwnym kunsztem, przytym obfituie [...] w wszystkie skárby ná wschodzie się znáyduiące, złoto y srebro tu fabrykuią [...]. ŁubŚwiat 591. Iedni [astrolodzy] ták, drudzy wspak domy Niebieskie fabrykuią. BystrzInfZup 9 nlb. FABRICATEUR [...] Fabricator [...] SZTUKMAYSTER, sztuki w sobie máiący, sztuczny Fabrykuiący. Ten co knuie copotaiemnie[!], y wyrabia fabrykuie. DanKolaDyk II, 1. Náwet y sam naydoskonálszy w dźiłách swoich Architekt, cokolwiek osobliwszego fábrykował kiedy, w troistey dyspozycyi Boskiey plánty piękną pokazał perfekcyą. GruszCel 10. [...] te tu dwie WMPanu, daię przestrogi: pierwsza żeby bleywas niebył fabrykowany, gdyż go zwykli fabrykować kreydą, co łatwo z ciężaru poznać można. Druga żeby go dopiro, kiedy iuż materyały są odważone i zaniesione w koryto, dopiero go utłuc w sito násypać i po całey rozsiewać materyi rowno, i mieszać [...]. TorzRoz 260.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
FABRYKOWANY
im. przym. bier.
Formy: lp M. m fabrykowany; D. m fabrykowanego; lm M. nmos fabrykowane; D. fabrykowanych; Ms. fabrykowanych
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiWiedzieć będźie, y wiedźiáłáby byłá z tégo ná mię fábrikowánego Sądu, gdyby było Inquisitiey w ták wielu Punctách, ták wielkich consequenciy, wedle prawá y spráwiedliwośći należącey pozwolono. LubJMan 68-69. [...] 2[o] aby mandat calumniose jmp. wojewodzie wileńskiemu dany, przez jm. ks. wileńskiego fabrykowany, a przez jmp. Kryszpina tanquam complicem bez wiadomości ichmpp. pieczętarzów W. Ks. L. na biance prokurowany, tamquam laesivum honorowi całego domu ichmpp. Sapiehów od j. k. m. był kasowany [...]. SarPam 168-169. [...] securitas et indemnitas od wszelkich ciężarów nad prawo tychże miast asekurowana być mogła, tudzież żeby per constitutionem caveatur, aby żadna wełna za granicę nie wychodziła, choćby też certo constituto praetio, żeby ani droższa, ani tańsza nie była, secundum distinctionem gatunku, dwojakiej i jednej strzyży, i żeby z polskiej wełny w Polszcze fabrykowane były sukna i inne manufaktury, przez co by się rzemieślnicy schodzili i miasta napełniali. AktaPoznZwierz I 1720, 905. [...] tudzież żeby per constitutionem caveatur, aby żadna wełna za granicę nie wychodziła, choćby też certo constituto pretio, żeby ani droższa, ani tańsza nie była secundum distinctionem gatunku dwojakiego i jednej strzyży i żeby z polskiej wełny w Polscze fabrykowane były sukna i inne manufaktury, przez co by się rzemieślnicy schodzili i miasta napełniali. InsOtwRzecz 265. [...] Kramarze/ ktorzy na Potrzebę ziemską Sukna y Materye wykrawywać y przedawać chcą/ w tym Czaśie postanowionym od tąd aż do pierwszego dnia Mieśiąca Ianuary 1733. Roku/ potrzebnym Dostatkiem swojoźiemskich wełnianych Towarow za wczasu śię opatrzyć/ ktore to swojoziemskie Towary przy tamecznym Weyściu okrom temu już znaydującego śię Stempla z tego Mnieysca[!]/ gdzie te same było Fabrykowane/ jeszcze drugim Stemplem/ na ktorym te słowo Einländisch (to iest swojoziemskie) śię znayduje [...]. FrydWilhISuk 6 nlb-7 nlb. Podobnym sposobem, naprzykład: niedozwalaią transportu Exemplarzow Xięgi iakiey roskupnieyszey za granicą drukowaney, ale ią w kraiu własnym przedrukuią, nawet Mszały, Brewiarze, sztychowane kupersztychy, Geograficzne Mappy, Konkluzye, á nawet karty do grania muszą bydź w własnym kraiu fabrykowane, aby pieniądze za granicę bez potrżeby niewychodziły, ale lud własny kraiu, cyrkulacyą swoią bogaciły, y Rzemieślnicy odbytem własnym do roboty aby zachęceni byli. GarczAnat 118. Z tego tedy i mazania, i zapisywania ręką Połchowskiego czynionego widocznie jego niepodściwość pokazuje się, jednakże to samej prawdzie szkodzić nie może, bo gdzież fabrykowane pisania mogą mieć walor i akceptacją. MatDiar 810. Nazajutrz po obiedzie upraszali N. Pana o konfirmacyą dawnego Prezydenta I. W. Zamoyskiego Kanclerza Wielkiego Koronnego, i oraz prezentowali początkowe teyże Fabryki dzieła, to iest, kilka postawow sukna w różnych gatunkach i kolorach w Węgrowie fabrykowanych. GazWil 1767 21 3 nlb. Ze Krochmal y Puder w Domu Pana Kocha za Halicką Bramą pod Nrem 8. przy Fossie fabrykowany, bynaymniey nie iest od innego podleyszy. LwowPismoUwiad 1 4. [...] te tu dwie WMPanu, daię przestrogi: pierwsza żeby bleywas niebył fabrykowany, gdyż go zwykli fabrykować kreydą, co łatwo z ciężaru poznać można. Druga żeby go dopiro, kiedy iuż materyały są odważone i zaniesione w koryto, dopiero go utłuc w sito násypać i po całey rozsiewać materyi rowno, i mieszać [...]. TorzRoz 260. "Christian VI. wskrzesiciel manufaktur w Danii, żądaiąc aby handel iak nayrościągley w państwie iego kwitnął, ustanowił w stołecznym mieście, zgromadzenie pod tytułem magazynu generalnego, nadaiąc mu zlecenie wzierania w postępki kupcow; użyczania im pomocy; ułatwienia śrzodkow do wyprzedania towarow w kraiu fabrykowanych [...]. MaleszZwiąz 119.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

FABRYKUJĄCY
im. przym. czyn.
Formy: lp M. m fabrykujący
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiFABRICATEUR [...] Fabricator [...] SZTUKMAYSTER, sztuki w sobie máiący, sztuczny Fabrykuiący. Ten co knuie copotaiemnie[!], y wyrabia fabrykuie. DanKolaDyk II, 1.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM