Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »członek rodziny, krewny, kuzyn, powinowaty; używający tego samego herbu«: S. Stánisłáwowi Biskupowi Krákowskimu w tey wsi, w ktorey się ten przezacny Męczennik urodźił, iego stárániem y industryą kościoł drewniany y lichy zruciwszy, nowy wspaniały z muru stanął: kámienicę w Krákowie, kędy sądy Konsystorskie sądźiły się, z gruntu reparował, dla ktorey iego szczodrobliwości Tomasz Biskup Krákowski, iemu y iego Familiantom, ná ołtarz SS. Gerwázego y Protázego, jus Patronatus wiecznemi czásy przyznał [...]. NiesKor II 40. Nie ták się dawnemi w Polszcze práktykowáło czásy, że iednymże Herbem zászczycaiący się Szlachta, á zátym iednegosz Domu Familianci, całe wypráwowali Chorągwie liczne, y iedney krwi będąc tym chętniey krew zá Oyczyznę toczyli. GarczAnat 45. W Familii Strogetyck tamże w Czechach, ile razy na Kościele, albo Zamku, wrobel biały był widziany, smierć wyznaczył czyią z Familiantow. ChmielAteny III 46. W Familii Koławrat, w Klasztorże Rozow, ile razy u OO. Augustyanow kamień grobowy poci się, smierć Familianta znaczy: dlatego maiąc o tym daną sobię wiadomość, idą wszyscy spowiadaią się, smierci cżekaią. ChmielAteny III 47.

a) »członek znakomitej rodziny szlacheckiej «: [...] krotkiego tylko [...] do tych przezacnych familiantow zazywszy Apostrophe [...] To tylko przydam że kto tak wiek prowadzi iego Nobilitas iest duplicata. PasPam 86v-87. Owi Ludzie godni Familianci tameczni Biernaccy, Sokolniccy Chreptowiczowie y insi tam iego kolligaci, Iak tedy usłyszeli. Zaraz blisko niego stanęło ich kilka. owego co zadał zeby się nieskrył. PasPam 184v. Familiant. v Slachetny. MikSil 305v. [...] Zyra Woiewodá Mázowiecki, opiekun Leszka Białego ieszcze niedorosłego, tego domu y herbu Familiant, iuż koło roku 1178. kwitnął [...]. NiesKor II 31. Mnie się zda, że starszy ten herb [Dołęga] od czásow Bolesłáwá Krywoustá: bo dobrze zá panowánia iego, iuż tego Domu familianci w Senacie zasiadáli. NiesKor II 49. Nad to, że temi czasy iuż niektorzy herb Drużynę, Srzeniawą, y Srzeniawę Drużyną zowią, dla tego ia o tym kleynocie, początkach, Przodkach, familiantach, pod herbem Srzeniawa, da Bog mowić będę. NiesKor II 97. [...] Twoiá Iaśnie Wielmożny KORABITO NAWA droższa iest nád Cedr nieśmiertelny, bo złota według Herbarzow, tyle drogich Kleynotow w ozdobie swoiey kamputuie[!], ile Familiantow zacnych iáśnieicsz[!] splendorem: ile skolligowánych Senátorskich Purpur, Biskupich Fioletow w Twoim Zacnym regestruiesz Domu, tyle szárłatnych rospuszczasz Żaglow, płynąc y słynąc wszędźie zacnośćią Imienia. ChmielAteny II Przedm. 8 nlb. To żebym na oko pokazał, reprezentuię nayprzod bezbożną maxymę w Domach Xiążęcych, Pańskich, Sematorskich, zagęszczoną, według niey, owi to panowie Familianci, aby Domy ich nie zdrobniały, upodobawszy sobie pierworodnego Syna; albo przez sekretne sposoby drugich partum impediunt, albo o rodzące się niedbaiąc: na cudzych, a często y na folwarcznych opiekach zostawuią, aby tam mizernie niszczeli, y umierali. GarczAnat 41. [...] niech mi się tu godzi ponowić, wzwyż uczynioną Ichmościom Pánom Familiantom reflexyą, że się bárdzo mylą y záwodzą wprzedsięwziętych Maxymach, y pospolitych opiniach swoich, iákoby przez mulitiplikacyą Domy, y Familie ich, szcżupleć miały y drobnieć. GarczAnat 46. Więc directe Ich-Mościom naypierwszym Familiantom, w tey Rzceczypospolitey[!], ná tę máximę; że suam non observant prolem; áby Ich niezdrobniały Domy; odpowiadam ták: że się musieli Ich-Mość od Krola Heroda; teyże samey Státystyczney náuczyć maxymy [...]. GarczAnat 65-66. A nie tylko Łaciny wyborney in copia zażywaią do Oyczystego ięzyka Polacy, ale też Niemieckiego, częścią dla nie dostátku słow Polskich, częścią dla sąsiedzkiey przyiaźni y bliskości, częścią dla commercia, ktore z niemi naywiększe zawsze są y były: częścią dla skolligowaney nie raz Polski z Niemieckiemi wielkiemi Familiantami. ChmielAteny IV 381. Kalinowski Hetman W. K. pod Batowem od Kozaków i Tatarów znieśiony zginął, i Sobieski wielu Familiantów, i cokolwiek w niewolą wźieli Tatarowie, w jednym dniu na 5000. wyćieli. ŁubHist 89-90. Familiant. der aus einer grossen Familie ist. celui qui est d'une illustre Maison. T III 331.