Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »krewny, kuzyn, powinowaty«: To słowo Fámilia znáczyć prawdá domowych, mięszkalnych, ále też znáczy i krewnych, i powinowátych. Otoż Christus stánowi ná urzędźie, nad kimże? Super familiam suam! rządź kożdego iáko Fámiliatá, iáko Krewnego, iáko powinnego P. IEZUSOWEGO, mowi Cyrillus Swięty [...]. MłodzKaz II, 224-225.

a) »członek znakomitej rodziny szlacheckiej«: Naprzod Le Cousin de ma femme, voisin de Czarnkow y grzeczny, y z zbioru dobrego [...] intraty maiący y familiat. OpalKListy 121. [...] na łáwách wysokich stáwiáli [Grecy i Rzymianie] z wosku robionych przodkow swoich/ pod ktorymi napisy czynili/ áby gość wszedszy we drzwi/ záraz po osobách onych poyźrzawszy poznał/ iż to tu nie ládá szláchćic mieszka/ teraz nowo do Nobilitácyiey przypuszczony: ále stárożytny iákiś Fámiliat/ ktory ták wiele z domu swoiego miał Senatorow/ Hetmánow/ Stárostow [...]. StarKaz 174. Bądź w postępkach Tarnowskim/ bądź Zbyszkiem/ Firleiem Bądź Zamoyskim/ y onym sławnym Chodkiewiczem. Bądź świeżym Koniecpolskim/ choćći nic nie byli W Rodźie mam ćię zá Páná/ y familiata. OpalKSat1650 97. [...] Piotra Duniná wielkiego w Dániey Fámiliatá/ Roku Páńskiego 1124. Teraz temu iest pięć set lat czterdźieśći y śiedm/ do Dworu swoiego przyiął [Bolesław Krzywousty] [...]. KowalFWŁab B. Rzeczećie: nie dźiw, że tám promocyie nie szły; bo się tám Pan nasz osadźił, nie familyiatámi, ále ludźmi prostymi, rybakámi, i ktorymi rządźił iáko chćiáł, nie oni niem. Ogląday się bráćie, co to mowisz [...]. MłodzKaz IV, 151.