Słownik XVII wieku

Znaczenia:

hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji[...] wszelákie niemocy ná ludźie przypadáiące koniom też są pospolite) áni kordyáczny/ nie lękliwy/ gdyż y to defekt wielki/ nie meláncholiczny/ nie fántástyczny/ nie vporny. DorHip I Cij. [...] Ciáło moie iest pokarmem/ á pokármem nie málowánym/ nie fántástycznym/ nie zmyślonym: ale prawdźiwym [...]. KaczyńKaz 259. Czemu w niektorych rozsądek nie doskonáły? Bo fántástyczne obrázy lubo nie sa ták złe áby ich duszá rozumna użyć nie mogłá, są iednák tákie że ich dobrze nie użyie. TylkRoz 125. Máią niektorzy iákieś przyrodzone záchwycęnia, á te się w ten sposob dźieią, zmysły y fántázyie nieiákoś zásypiáią á tyło rozum y wola czuie y krom obrázow fántástycznych spráwy swoie czynią, co się też trafia tym ktorzy się w kontemplácyi głębokiey zánurzáią. TylkRoz 125. Czemu máiący iáką namiętnośc, gniew, miłość, etc. źle o rzeczách diskuruią? Bo namiętnośći wielkie swemi dymámi turbuią obrázy fántástyczne, zá ktoremi idąc rozum zle o rzeczách sądzi, TylkRoz 131. To źiele [pokrzywa] trzymáiący w ręku z złocieniem beśpieczny iest od wszelkiego stráchu y od wszelkiego widoku fántástycznego [...]. AlbSekr 221. Jeżeli ten [Chalcedonius] będźie przedźiuráwiony, á z mocą kámieniá názwánego Seneribus ná szyi będźie przedźiuráwiony, á z mocą kámieniá názwánego Seneribus ná szyi będźie záwieszony pomaga przećiwko wszytkim fántástycznym przenágábániom [...]. AlbSekr 253. Ieżeli chcesz odpędzić fántástyczne widowiská, y głupstwo, weś kámień názwány Chrysolit, á iest iedneyże mocy z áretykiem, iáko mowi Aáron y Evax w Księgách O przyrodzeniu zioł, y kámieni. AlbSekr 256. [...] tego záś skutku przyczyná iest, że mozg ten gorący iest, ták dálece, że czyni moc fántástyczną zátykáiąc meáty przez dym. AlbSekr 267. [...] skorom czytał Kśięgi Nekromántyczne, y záklinánia duchow; y Kśięgi fántástyczne, y czárnokśięskie, znalazłem, że áffekcyia dusze ludźkiey iest początkiem y przyczyną nawiętszą wszytkich tych rzeczy [...]. AlbSekr 289. Strách, strách niezmierny, DVCHOWNE. Zewsząd mizerny Punkt ćię otoczy, Gdy bez otuchy, Niemy y głuchy Zawrzesz swe oczy; Fántástycznemi Myślámi swemi Rzucáć się będźiesz, W okropney trwodze, Znużony srodze Zmysłow pozbędźiesz. JunRef 87. Zászczycone w dáwney Chálcedonii Concilium IV. Chálcedońskim R. 451. złożonym zá Leoná Papieżá przeciwko Eutychesowi Bluźniercy przyznáiącemu tylko iednę náturę Boską w Chrystusie Pánu, nie przyimuiąc drugiey nátury, tylko Ciáło fantástyczne, Kánony tego Concilium wolno czytáć w Dzieiách Koscielnych, było ná nim Biskupow 632. Prezydowáli záś Legáci Papiescy. ŁubŚwiat 560. [...] to wiadomo káżdemu, że daemonium hoc nocturnum, et potestas tenebrarum harum, iák sen, rożne reprezentuie ákcyé, apparencye etc. ták y czárostwo fantastyczne, in campis imaginarijs, sprawuie tráktámentá, krotofile etc, y z rożnych, choć pobożnych ex permissione Divina Osob, czyni sceny. GamalPrzes C4v. GDyby mieśięczne upłáwy Niewiástom w młodym wieku będącym nie według czasu náleżytego przychodźiły, lub przeciwnie zátrzymáne były, z kąd pochodzą wielkie defekta fantástyczne, iáko to torsye, obrzydzenia, strácenie áppetytu [...]. RichMadajSpec 37. Wiedz że też y Ja mam swoie amory Zbyt delikatne, zrzędne, fantastyczne, Skoro noc ciemność zápakuie w wory, Wstáwam, y chłodzę to stworzenie śliczne, Jákże uchybię, nád powinność czásu, Kilka dni zbyć się nie mogę grymasu. DrużZbiór 236. [...] A czyżemci opisał, dziwackie rozliczne Kapryssy więc maiące Damy Fantastyczne? Te rano brunetkami w wieczor blondinkami, We dnie zaś Dewotkami, w nocy Coquetkami Stawaią się stateczne w niestatku. ZałJAPróba 76. [...] Miewaią czarownice swoie też bankiety, ale obłudne, zmyślone, na pozor fantastyczne, ktore czart iako swoim kooperatorkom, y dworkom sprawuie [...]. ChmielAteny III 240. Fantastyczny. fantastisch. fantasque, fantastique, imaginaire. T III 331. [...] każde Julianny wzruszenie wskroś moie przerażało; to zaś, maiąc iuż prawdziwe obiektum, niezatrudniało się fantastycznemi awanturami. KrasicPrzypadki 35. Nauczyłem się tam, iak należy przestawać spokoynie na tym, co los zdarza, nie szukaiąc fantastycznych plant i proiektow przyszłego szczęścia; iak niestateczność umysłu iest źrodłem wewnętrznego niepokoiu, i istotnych nieszczęśliwości. KrasicPrzypadki 212. Książka iego na trzydzieści iest podzielona rozdziałów; a w każdym rozdziale okazuie zacność niewiast, dowodami teologicznemi, fizycznemi, historycznemi, fantastycznemi, i moralnemi. ThomZdanie 89. W karuzelach i ubieganiu się do pierścienia, są szczegulne bez niebespieczeństwa wdzięki; acz nie maią fantastyczney i romansowey wspaniałości owego w dawnych turnieiach rycerstwa, które wprawdzie bardziey w oczy biły... SaintZabłUcinek 314. [...] utracaiąc mą zwyczayną wesołość, stałem się lękliwym, fantastycznym, i dla siebie i dla innych ciężarem. HufBaudSztuka 19.