W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 27.04.2026
Warianty fonetyczne:
FARFURKA ||
*FARFUREK,
*FARFORKA,
*FURFURKA
Słowniki:
T (
farfurki),
L (
farfurka; bez cyt.),
SWil,
SW (
farfurka, farforka, faforka),
SJP notują
SStp,
SXVI,
Kn nie notują
Znaczenia:1. »szkliwiony wyrób ceramiczny, najczęściej fajansowa lub porcelanowa zastawa stołowa, farfura«: Tám są wielkie hándle ná porcelany/ ábo fárfurki/ ná iedwab/ ná cukier. BotŁęczRel I 173.
Obrączka mała, srebrna, pozłocista, z farfurkiem do ziela dana. InwDomLwowGęb 354.
Farfurki dwie białe, rubinami y szmaragdami sadzone. InwWilan 43.
Farfurka z miseczką drewnianą, blaszką srebrną powlekane. InwWilan 44.
Szambelan odprawujący dzienną służbę, podawszy królowi pierwszą farfurkę z potrawą, siadał z nim do stołu i kto jeszcze inny z domowych, kogo król zawołał. KitPam 116.
W tej szafie furfurek 7, fliżanek para i imbryczek gliniany, szklinic 6, garnuszków 6 polewanych, kufelek siódmy, flaszek szklanych 2 od oliwy, małych, liktarz cenowy jeden, solniczka szklana jedna, kropilniczka cenowa. InwKal II 48.
Farfurki, plur. g. farfurek. Holländisch Zeug, Delpsisch Porcellain. faïance. T III 334.
Nie raz ciżba zemdlona przez twoie kowadła, Boday mowi niezgoda na wieki przepadła; Ten powraca do domu z wyiechanym pyskiem, Tez wziął w głowę farfurką, a drugi pułmiskiem, Ten zęby rozproszone po podłodze zbiera, Temu za piękne sprawy do kozy kwatera Zapisana. RutZabawki 24.
[...] zwolniwszy ią przy ogniu, włożysz rozpuszczoney w mleku podpuszczki tyle, iak groch; mieszaiąc łyżką, ponalewasz na pułmiski, czyli farfury, które popostawiasz na ciepłym popiele, nakrywszy z wierzchu drugiemi farfurkami, które kiedy niekiedy odkrywać będziesz dla obtarcia ich z pary, czyli wilgoci; gdy się iuż śmietana zsiądzie, zdeymuie się z popiołu. AlletzAlb 235.
Strzeż się kálać sukiéń, obrusa, serwety, Sztuciec zwálany odday położywszy go ná farfurce, służącému. [...] Wysączać sapór z farfurki na łyszkę, iest niéprzyzwoitość, iako i ogryzać kości. ProkopNauka 112-113.
Zatym we dwóch naczyniach małych przyniesiono kawy, którą wprzód kajmakowi, a potym zaraz jm. panu posłowi podano, także serbetu, którego i dla nas stojących dano w farforkach [...]. RadziejHTurDyp 327.
a) »dekoracyjny szkliwiony wyrób ceramiczny«: Opisanie Izby wielkiey, adinstar Sali. Sciany wsżytkie były glinianą Architekturą kawałkami farfurek, zwierzciadeł, kamykow, a wposrodku Obrazami Swiętych za szkłem w tey Architekturze albo sztukateryi osadzonemi adornowane, y koloryzowane; pod ktoremi te krotkie wielkiemi literami były pisane wierszyki. ChmielAteny III 530.
Nad łożkiem sztukateryą glinianą, farfurkami, zwierciadłami ádornowanym; ta iest inskrypcya Hic mortuis assimilatur. ChmielAteny III 538.
W pierwszey ulicy lipámi sadzoney gęsto zárosłey, miły chłod czyniącey, na połowie na boku w framudze pięknie adornowaney farfurkąmi, kamykami, na kształtnym postumencie iak na ołtárżyku stoi S. Franciszek Aslyski, z taką nad sobą inskrypcyą. ChmielAteny III 541.
Od końca tey ulicy, zaczyna się druga kwadrátowa uliczka, wkoncie swoim maiąca piękną perspektywę; z gliny, kamieni, farfurek wyrabiána na kształt wspaniałego Ołtarza wgorze oko Opatrzności Boskiey z drzewa z promieniami; Oko same ze zwierciadła. ChmielAteny III 543.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz farfura, fajans, porcelana, porcelina.