Słownik XVII wieku

Słowniki:
SXVI, L (XVII-XVIII), SWil, SW notują
SStp, Kn, T, SJP nie notują

Formy: lp Ms. fomentacji; ~ lm M. fomentacje; B. fomentacje

Etymologia: <łac. fomentatio>

Znaczenia:

1. »okład, kompres, opatrunek«: A ieżeliby się kiszki wpráwić nie dáły, ná ten czas trzebá czynic fomentácye z źioł odmiekczáiących, dopiero ie wpráwić łátwo może. PromMed 147. Ná spadáiący humor Káthárowy ostry, gorący, do rożnych częśći ćiáłá, służą fomentácye, smárowánia, frykácye, báńki suche, álbo z piiawkámi: pryscze, plastry, etc. CompMed 50. Ieżeliby dla pewnych przyczyn krew pusczona bydź niemogłá, miásto niey stáwić bánki z piiawkámi ná rękách, y nogách, przytym czynić Fomentácye, álbo przykłádáć ná bok Máterace z żioł [...]. CompMed 159. Pomocne tez są kurzenia Mástixem, Kołofonią, Kádźidłem, Rożą Gumi bdell. ieszcze lepiey wraz wszystko zmieszawszy, także Fomentácye wárząc korzenie Zywokostu, Dębowe liście, Krwáwnik, Bukwicę, Száłwią, etc. CompMed 244. Ieżeliby pochoźiło źápalenia wnętrznego kiszki, ná to trzebá dáwáć Enemy odmiękczáiące, y chłodzące, potym należą Fomentácye. CompMed 244. Do powierzchnego przykładánia nalezą rożne plastry odmiękcżáiące, Fomentácye, Linimentá, Ungventá, Semicupia, etc. CompMed 291. Te zaś fomentacye rozmiękczaiące uspakaiaią tákowe przypadki rozwalniaiąc te części y otwieraiąc pory. GutzTraktat 55.

2. »pobudzanie, podburzanie, podżeganie; intryga«: Ten Lantgraff, gdy znácznością domowych dostátkow z innemi znácznemi emulował Pány y Xiążęty, iáko to skłonny do wszelkich máxym iest przymiot nátury przy fomentacyi przyiaznego towárzystwa, tym w ćięższe im szkodliwsze przećiw samemu Cesarzowi Konrádowi począł się wdáwać práktyki [...]. NaramOpat 28. Przecież Zabiełłowa, łowczyna lit., siostra żony mojej, i druga siostra Prozorowa, teraźniejsza starościna kowieńska, mocno żonę moją w danej mi deklaracji utrzymywały, tak dalece, że na wszystkie fomentacje stateczną swoją rezolucją pokazała. MatDiar 602.