Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»budowanie umocnień, obwarowywanie np. miasta«: Łácne czyni te fortificátiae sámá náturá/ y położenie mieysc/ ktorych osobliwie może záżyć ku obronie/ á nie mniey też pilność y sposobność ludźi ku temu: gdyż niemász ludźi dowćipnieyszych w fortifikowániu/ y ktorzyby się mniey oglądáli ná pracą y ná koszt. BotŁęczRel III 17-18. Lecz to nie długo trwáło/ bo gdy ze Fránciey przybyło tám nie máło żołnierstwá z dostátkiem potrzeb y pieniędzy/ ktorych y z pierwszemi było 20 chorągwi/ y vdáli się byli dla bespieczeństwá swego/ ná fortifikowánie mieysc/ (bo naprzod byli opátrzyli Leyto/ á potym też wyspę Inchecchetę[!]) podáli occásią haeretikom/ że się znowu wroćili do woyny. BotŁęczRel IV 77. Dlatego też w obozie częstokroć umniejszywają się indziniery jako ci, którzy idą w niebezpieczeństwo, łacno giną, przeto dobra jest, aby się puszkarz delektował cokolwiek w fortyfikowaniu fortecy, zamknienia szańców, płotów i inszych rzeczy podobnych. AquaPrax 60. Przez te kilka dni, jako nieprzyjaciel occupował zdradliwie Brodnicę, spokojnie się zachował, nietylko czat nigdzie niewysyłając, ale też i z nami, lubo mu się okazie po części dawały, sczęścia sprobować niechciał, fortifikowaniem Brodnice zabawiony będąc. KoniecSListy 134. Figura Fortificowania Miasta starego bez wszelkiey uymy yprzyczynku ale tak iako iest w sobie. NarArch 78. ABy káżda Ziemiá/ iedno Miásto (Krolewskie iednák nie Szlácheckie) do fortyfikowánia obráłá sobie/ álbo gdźie wielkie territorium, dwoie mieyscá/ gdźieby pignora złożyć mogłá Szláchtá beśpiecznie/ idąc ná Pospolite ruszenie/ y dla inszych nagłych tráfunkow. FredKon 55. [...] pokazał I. M. P. Woiewodá, wielkie expensa Reipublicae, ktore łożyłá ná nábywánie y fortyfikowánie Fortec Wołoskich ad Conseruationem ich [...]. RelTrak 3 nlb. Musieli szlachta z dóbr swoich, za surowemi exekucyami garnizonu poznańskego, dawać do szańców ludzi, prowiantów dowozić, i pieniędzy składać na robotników i potrzeby różne służące do fortyfikowania. OtwFDziejeCzech 186. Abty Basza wygnawszy króla Stanisława z Wołoszczyzny, (któremu król szwedzki dał w Biponcie rezydencyą, gdzie do śmierci króla szwedzkiego mieszkał, biorąc od niego pensyą), sam zacząwszy znacznie restauracyą w fortyfikowaniu Chocimia, poszedł z wojskami za Dunaj. OtwFDziejeCzech 208. Przecięż tego wieku Polemicy zważywszy z obudwu stron racye, iáko przekłádaią płaszczyżny nad mieysca gorzyste co do fortyfikowania, ták bardziey im dufaiąc przy nich większe siły Państwa osadzaią. BystrzInfArchW F2v. Staroswiecki sposob fortyfikowania miast był wysokiemi y szerokiemi murámi, wieżami, y basztami ie otaczać. BystrzInfArchW F2v. Pierwszy zaś fu[n]dament fortyfikowania mieysc nieregularnych iest, inwestygácya należyta wszystkich iego ścian y angułow, álbo łámanin y anfraktow, y z tąd decyzya, iáka ktorey częsci być powinna fortyfikácya. BystrzInfArchW I3. Tego zaś (co każdy wie) remonstrować nie trzeba, iż woyny Kozackie, Tatarskie y Tureckie á naywięcey niespodziane Tatarow inkursye, przymuszały Szlachtę w exponowanych tym naiazdom Woiewodztwach do fortyfikowania domow swoich, według możnośći każdego, aby w nich bespieczniey zasypiać mogli [...]. DłusUwagi 81.