W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 05.03.2026
Najwcześniejsze poświadczenie: 1610-1625
Znaczenia:1. »odnieść się ze złością do kogoś lub czegoś, krzyknąć na kogoś, zbesztać, złajać kogoś«: Rekcja: na kogo co
Gdy jeszcze głupia młodość we mnie panowała, fuknąłem raz na matkę, która żałosna w kącie siadłszy, płacząc mówiła: — „Synu, ponoś zabaczył, żeś był dziecięciem małém, a żem ja koło ciebie wiele ucierpiała; czemuż teraz na mię fukasz?”
SaadiOtwSGul 194.
Moy miły Groszu Choćby też w koszu. Iáko w kárećie Wdźięczni będźiecie. Chocby też w łáćie/ Nie fukną ná ćię. JagGrosz B2v.
Wroći się do nich stárzec mowiąc: cni Pánowie Proszę dayćie tu miezsce[!] mey potrzebney mowie; A zá kozub kto mi da co w nim gęśi były/ Wszákżeśćie mi to w práwie pismem wyrázili: Annasz fuknie/ niechayći pospolstwá skłádáią/ Ktorzy po wśiách po mieśćiech z towáry biegáią. Kozub A3v.
On fuknął czego zamną chodzisz [...]. TrepNekLib 410.
Idź chłopcze nieś do łáźnie śćierki Kryspinowey/ Gdy fukną/ stoisz drwalu? Czyć miło w surowey Bydź niewoli? PersiusSłonWiersz 18.
Fukam ich schelte/ fukałem ich schalt/ fuknąłem und ofuknąłem ich habe gescholten DobrGram 277.
W skok na skargę do pana, choć się wody opił, Że go zły człowiek o włos w rzece nie utopił. Toż skoro ów przed panem stanie, tak nań fuknie: „Widzisz, jako zepsował ten ksiądz sobie suknie! Gdyby utonął, jakiej podlegałbyś winie, Zły człeku?” PotFrasz1Kuk II 59.
Przenoszę altembasy w moim czarnym suknie, Gdy mi nikt pozwu nie da, nikt na mię nie fuknie; A kto się wyżej nad swą kondycyją sadzi, Nie dziw, że sługą swojej musi być czeladzi: Ustawnie o ich brzuchu myśląc i o grzbiecie, Skraca zamierzonego żywota na świecie. PotFrasz2Kuk II 226.
[...] Mniej pytaj ojca, Bo z tego kojca Wplatasz się w siatki. Wręcz na cię fuknie I śmiało huknie, Prawem pogrozi. JunRefBar II 492.
Y ladá pielgrzym byle w szarym suknie Iuż ci prorokiem, grzech má, kto nań fuknie. DrużZbiór 443.
Fukam, v. m. F. fuknę. 1) keifen; schmälen; schelten/ wettern. 2) vorrücken. 1) clabauder, tintemarrer, gourmander, gronder, reprendre rudement qu, rechigner; tonner, tempêter, contre q. 2) reprocher qu. ch. à qu. T III 353.
Zawrot cierpię w głowie Iego słuchaiąc, drę na sobie suknie, Chcę się wysliznąć, aż gaduła fuknie: Poczekay WMćPan, wszakże czekam długo, Czegoż chcesz po mnie, czyżem twoim sługą [...]. RutZabawki 62.
Nie mogąc znieść obelgi, że prosty chłop lada Pobratał się z szlachcicem; fuknę na sąsiada: Precz, niecnoto, z tym ścierwem gdzie do inszey iamy! I po śmierci znać, co są szlachta, a co chamy. NaruszAEpigram 228.
2. »o zwierzęciu: parsknąć, prychnąć«: Rzecze pies: „Panie wilku, już to naszy Będziemże tu mieć po dostatku paszy. Nie tylko owce białe pochłoniemy, Ale i pana z strażą ozioniemy, Bo im niewielką przywiódł tu obronę, Wszytko się dzieje poplecz w naszę stronę.” Gniewny wilk fuknie: „Sobak, nie tu koniec!” BiałJBratBar I 586.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz fukać, ofukać, ofukać się, ofuknąć, ofuknąć się, sfukać, *sfuknąć.