W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 19.03.2026
FUROR rzecz. m
Słowniki:
SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, T, L nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1650
Formy: lp M. furor; D. furoru; B. uż. nżyw. furor; ~ lm M. uż. nosob. furory
Etymologia: <łac. furor>
Znaczenia:
»pasja, wściekłość, szał«: Często patientia laesa obraca się W gniew y furor rospaczny. OpalKSat1650 125. Otworz-że piersi miłości szalonej, Ktora cię dręczyć bez przestanku będzie, Daj się namowić Wenerze łakomej, Od ktorej bole będziesz cierpieć wszędzie! Chwytasz się wiatru i piany znikomej, Ktora ci potym na sercu usiędzie. Niech na cię wywrą furory i grzmoty, Śpi — a znośniejsze to będą kłopoty! LubSPir 10-11. A trzećia Tysiphone słodkim mnie karmiłá mlekiem, gniewu, zápálczywośći, bluźnierstwá, przeklęctwá, nienawiśći, pomsty, furoru, y zápámiętáłey desperátiey. AndPiekBoh 65. Dźiwna záprawdę ucztá [u Heroda], cudowne zástroienie bánkietu, to y Chrysolog S. uważa; záiádły furor y wśćiekła zemstwá[!], awoż to iest pierwsza ceremonia dostołu: zaboystwo miásto antypastu [...]. RobWAPróba D2v. Styl Chrześćiáńskiey miłośći, nie inszy aforyzm práktykowáć powinien, kiedy furor, kiedy gorączká, gdy zapalenie, á niewtenczasże poyść záraz do extremu iákiego, poczekáć trochę áż pássya opuśći, wytrwáć impetowi ludzkiemu, wytrzymáć owę zápaloną gorączkę [...]. RobWAPróba L3v. Co widząc Ezop, iak sługa życzliwy, Iakby czuł deboż owen nieszczęśliwy, Taką lekcyą chćiał im dać: Panowie, Trzy stopnie wino czyni w ludzkiey głowie; Pierwszy rozkoszy, drugi śię zalania; A trzeći furor z szaleństwem nagania. JabłEzop B7v. Czym animowana kupa swawolna tym jeszcze z większym furorem natarła na ludzi wojewodzińskich z szablami dobytymi, aż już wparowała do sieni rezydencyi jm. pana wojewody. 132.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz furia, *furyjka.
Autor: WM