W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 26.03.2026
FUTERKO rzecz. n
Słowniki:
SXVI, T, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn nie notują
Formy: lp M. futerko; D. futerka; B. futerko; N. futerkiem; ~ lm M. futerka; B. futerka
Znaczenia:
1. »skóra zwierzęca z sierścią«: Nizyda Słyszę nie dáwno y Ielenie byli/ Tobie Dyánno rogi poświęćimy/ Daph. Zdárz tylko pole szczęśliwe nam dźiśie/ Kloryn: A ia łeb wilcy. Nizyda. Ia futerko liśie. TwarSDaf 8. Tak Bolesław, którego degradował w krześle, Zajęczym, wojewodę, futerkiem obeśle, Że uciekł z wojny; nie wiem, czy dzisiejszą lamę, Czy był[by] wziął zajęczą w obieraniu szlamę. PotFrasz2Kuk II 227. Futerko. 1) Fellchen zum Futterwerck [...] 1) petite peau pour servir de fourrure [...]. T III 355. NOCNIK PRUSKI iest zwierzątko w Prusach [...] Sierść od grzbietu siwa, od brzucha biała, futerka są zdatne, y mięso do iedzenia. ŁadSHist 116. PEREWISTKA zwierzątko nie wielkie, długości ná poł łokcia; futro z niego iest centkowane, lekkie, ktorego Damy używaią pod Salopki. Historyi o nim ani przyrodzenia nie opisuię, bo mi nie iest wiadomo; o tym tylko mogę upewnić, że się ich wiele znayduie ná Ukrainie w Stepach nazwanych Ianczarycha, y futerka ich w błamach z tamtąd wywożą. ŁadSHist 127-128. Futerko z nich [susłów] ma włos miękki, ktore ná Szląsku, y u nas w Polszcze noszą Damy pod Salopkami. ŁadSHist 168. Uryna ich [młodych tchórzy] áibowiem[!] tak przeraźliwie śmierdzi, zwłaszcza w gniewie wypuszczona, że nawet futerka ich smrod długo w sobie zachowuią. ŁadSHist 175. Futerka z nich [tchórzy] naywięcey używaią Zydzi do czapek. ŁadSHist 176.
2. »okrycie wierzchnie uszyte z takiej skóry«: [...] paćierz w plecách wszystek tą máśćią przy ogniu węglistym nátrzeć/ á ná to ćiepłą chustę/ ábo futerko stáre ledá iákie przyłożyć. SyrZiel 371. Kolikę y dárćie w kiszkách vśmierza prędko: wźiąwszy dwie częśći oleyku tego/ á Poleiowego część/ y wszystek żywot tym namázowáć/ á potym ćiepłym futerkiem nakryć. SyrZiel 800-801. Józefie, broń od zimna świętego ciałeczka, Nakry[j], jeśli masz trochę jakiego futerka. DialKrótOkoń 98. Pisałem do pana starosty żmudzkiego i futerko posłałem przez kozaka jm. ChrapDiar I 142. Iák paięczyna żywot/ człowiek mucha W tey paięczynie coś nie wiele rucha/ Gdy przyrodzone ciepło nám vstaie/ Száfrán z futerkiem pewnie go niedáie. BaranLut 286. Okriy Baránku okriy swoie sługi/ Okryte służyć wezmą ná się długi; Niechay po bárwie sługi Twoie znáią/ Ze z twym futerkiem ciepła dosyć máią [...]. BaranLut 332. [...] Zagrzey do Siebie ciepłością nás Pánie/ Niech indziey ciepło krom Cię nie przystánie/ My na Twey chwále często że márzniemy/ Lub się futerkiem dobrym odzieiemy/ A záś do grzechu zapalámy srodze/ Tyś Droga Pánie/ stáw na dobrey Drodze. BaranLut 332. Futerko [...] 2) klein Futterwerck [...] 2) petit fourrure. T III 355.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM