ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 09.02.2026
GOTOWANIE rzecz. n
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: post 1603
Formy: lp M. gotowanie; D. gotowania; N. gotowaniem; Ms. gotowaniu
Znaczenia:
1. »przygotowywanie gorącego posiłku; przygotowywanie czegoś do jedzenia przez utrzymywanie we wrzącym płynie«: Stokwisz iest to rybá żołądkowi iáko ośieł nie posłuszna/ dla tegoż ią też po łáćinie Asellus zowią/ iż go trzebá iáko osłá przed gotowániem obuchem tłucż/ potym w ługu y w wodźie mocżyć/ ktoremu dobre gotowánie nie złego smáku doda. HercBan 38. SPosob Polskiego Rosolu gotowánia táki: weźmiy Máteryą mięśną/ wolową álbo Cielęcą/ Iárząbká/ álbo Kuropátwe/ Gołęmbie/ y cokolwiek mięśnego iest/ to bydź może do Rosołu gotowáno/ y zwierzyny wszytkie; wymocz/ wyfoluy pieknie/ y vłoż w garnku/ oćiągniey: ten záś Rosoł w ktorymeś oćiągał/ kiedy się podstoi przecedz przez śito/ y wliy w tę máteryą mieśną/ włoż pietruszki/ másłá/ przysol/ odszywuy/ á gdy dowre/ day gorąco ná Stoł. CzerComp 13. Ze wszystkich sposobow przyporządzania, dopiero wymienionych jarzyn, gotowanie z oliwą, lub z masłem, iest nayszkodliwsze; takowa bowiem zaprawa, dostarcza krwi pryncipia nieiednostayne, sprawuie w niey rozrzadzenie, i przeszkadza w tymże czasie naturze do zatrudnienia się trawieniem. KurFSzymańSPrzep 210. Co trzeba, aby śię dobrze gotowało przez nieiaki czas; potym bania zdeymuie się z ognia, póki ieszcze ciepła, y dolewa się w nią tyle wody, ile gotowaniem się ubyło likworu. AlletzAlb 103.
2. »przygotowywanie, szykowanie«: Tamże insze ceremonie się odprawowaly, ale nie z owemi wielkimi, jako u nas bywają, oracyami. Po tym tak krótkim weselu mało się strawiło czasu w gotowaniu na drogę. GórnDzieje 176. Cezár ácz baczył ná co to mowił/ y coby go od gotowánia woyny odwiodło rozumiał/ iednák by mu nie przyszło v Trewirow cáłe láto mieszkáć/ zwłasczá máiąc wszytko ná woynę Brytáńską gotowo/ z dwiemá sty zastaw kazał mu do śiebie przyiácháć. CezWargFranc 94.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: