ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 28.01.2026
*GWIAZDA rzecz. ż
Słowniki:
notują
Formy: lp M. gwiazda; D. gwiazdy; C. gwieździe; B. gwiazdę; N. gwiazdo; Ms. gwiazdzie; W. gwiazdo; ~ lm M. gwiazdy; D. gwiazd; C. gwiazdam; B. gwiazdy; N. gwiazdami; Ms. gwiazdach; W. gwiazdy
Znaczenia:
»świecące ciało niebieskie«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: [Gwiazda] błąkająca, gwiazda błąkająca się: ▲ ciemną gwiazdę mieć »być gorszym od innych«: Ustawicznie przymawiał mazurow iak sie slepo rodzą Iako ciemną Gwiazdę maią. PasPam 228v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: gwiazda błądząca (sz. zm.): Notuy: Sáturnus iest pierwsza gwiazdá błądząca, á w zględem swoiey influencyey dáie duszy cnotę, ábo moc rozeznánia, y rozumnie mowienia. AlbSekr 55. Nie moie lecz Cyrulika Diogenesa w tym zdanie: ktoremu gdy Astrolog remonstrował ná sferze Astronomiczney, ktore są errantes to iest błądzące po Niebie gwiazdy. Odpowiedział: Mylisz się: nie gwiazdy błądzą, lecz Astrologowie. BystrzInfZup 15 nlb. ▲ gwiazda osobno chodząca: Gwiazda/ ábo gwiazdy osobno chodzące. v Plánetá. Kn 219. ▲ astr. nauka gwiazdowróżna »astrologia«: Do rożwiązania tey wątpliwosci, co się może gwiazdom przyczytać, a co nie; co się może z gwiazd poznać, a co nie, trzeba wiedzieć, że Nauka gwiazdarska iest dwoiaka, iedna gwiazduważna, druga gwiazdowróżna. WłodekNauki 133. Nauka gwiazdowróżna i płochosądna głupia iest w początkach swoich; bo wynalezcami iey byli prosci pasterze, i rolnicy Chaldeyscy. WłodekNauki 133. Z tą iednak różnicą w tych wszystkich kraiach ta nauka trwala; że ponieważ nauka gwiazduważna była złączona, i pomieszana z [nauką] gwiazdowróżną; dawni Grecy i Rzymianie bardziey się chwytali pierwszey, lubo i druga nieco się do nich wcisneła. WłodekNauki 135. To oswiadcza sławny ów Kardanus, którego swego wieku podporą, i swiatłem gwiazdowróżney nauki nazywano. WłodekNauki 138. Słusznie tedy wiek teraznieyszy naukę Gwiazdowróżną odrzucił; a że iey wcale wykorzenić trudno, i niepodobno było, bo głupich na swiecie iest większa liczba; przynaymniey to chwialebnie uczynił, że ią ze szkoł wypędził. WłodekNauki 149.
Związki frazeologiczne: ciemną gwiazdę mieć:
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorzy: SPas, KK