Słownik XVII wieku

Znaczenia:

astr. »dziedzina wiedzy zajmująca się badaniem gwiazd; astronomia lub astrologia«: Ta nauka Gwiazdarstwo ile z kulą ziemską ma związku wykładaiąc do uznania tey przecudney budowli Swiata, naywybornieyszego Architekta Boga, Nas (gdybyśmy się nawet opierać chcieli) gwałtem nieiako przymusza, iże nie sama ziemia ma być ustawicznym naszym mieszkaniem, pewnie spodziewać nam się każe. SiekKraj 5. Dla tegom zaś od Gwiazdarstwa czyli Geografii Astronomiczney wstęp uczynił, abym nayciekawszych natury skutkow pod oczypoddaniem czytelnika nie tylko zaostrzył ciekawość, ale oraz do tym dokładnieyszego wielu rzeczy na ziemskiey Kuli poznania, onegoż przysposobił. SiekKraj 7. ROZDZIAŁ I. O GWIAZDARSTWIE CZYLI GEOGRAFII ASTRONOMICZNEY. SiekKraj 10. Początek zaś swoy wzięło od Chaldeyczykow, ktorzy iako Astronomii przezaczney, y człowiekowi nayprzyzwoitszey nauki, ciał niebieskich obrot, dni, nocy, lat, y czasu odmiany wyłuszczaiącey założyli zasadę, tak znowu pierwsi wierzbiarskim gwiazdarstwem prostotę ludu mamiąc świat zarazili, za co ich Cycero Chaldeyczykow poczwarami (Monstra Chaldeorum:) nazywa. SiekKraj 50. Temu atoli gwiazdarstwa wierzbiarskiego rozpostarciu się, y wzrostu wzięciu Greckich Filozofow: Talesa, Anaxymandra, Anaxagorasa, Arystarcha, Samiusza, y innych zwłaszcza Pitagoreyczykow około ułożenia, y wykształcenia astronomicznych prawideł staranność staranność. SiekKraj 50. Poznieyszych czasow wierzbiarskie gwiazdarstwo zawsze z uniżeniem, y wytępieniem w Kraiach nauk, tudziez z powszechną ludzi niewiadomością w iedney chodziło parze, że wszystkich nieumieiętności ciemnot do wyrugowania wszędzie nayuporczywszym będąc, iako w przesądach zastarzałych, y uprzedzonych mniemaniach zasadzone. SiekKraj 50. Prawdy tey nayrzeczywitszy mamy dowod na Polskim Kraiu, w ktorym luboli wszystkie iuż prawie nauki w przyzwoity karb weszły, y błędy z nich ustąpiły, gwiazdarstwo iednak wierzbiarskie swego rozpościerać nieprzestaie panowania. SiekKraj 50. Osądźmy przeto z Monitorem Warszawskim Kalendarzem nowo kształtnym nas obdarzaiącym, iż ieżeli Kalendarżnicy swoie chcą uiścić przepowiedzenia, nie na mamiącey gwiazdarstwa wierzbiarskiego zasadzać się maią nauce, lecz na rzeczywistych natury skutkach, a tym sposobem zawsze przyszłe przypadki zgadną zgadną. SiekKraj 50. W drogę zwłaszcza daleką wtenczas dobrze puszczać się, kiedy są pieniądze, aleć gdy takowe niezawodue natury skutki przepowiedzenia mie potrzebuią, same z siebie widocznemi będąc, niechay zatym gwiazdarstwem wierzbiarskim bawiący się, y świat fałszem zarzucaiący, ludzi mamić, a siebie na pośmiewisko wystawiać przestaną. SiekKraj 50.