W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 16.01.2026
GWIAZDOWY rzecz. m
Słowniki:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp nie notują
Formy: lp M. m gwiazdowy; ż gwiazdowa; n gwiazdowe; D. m gwiazdowego; ż gwiazdowej; gwiazdowych; n gwiazdowego; B. m uż. nżyw. gwiazdowy; n gwiazdowe; N. m gwiazdowym; Ms. m gwiazdowym; ~ lm M. m uż. osob. gwiazdowi; n gwiazdowe; D. ż gwiazdowych; B. n gwiazdowe
Znaczenia:
»odnoszący się do gwiazdy«: Gwiazdny/ gwiazdowy. Stellaris essentia [...] Sideralis difficultas [...] Sidereus calor, lux [...]. Kn 219. I żeby gwiazdy do tego punktu firmamentu przyszły ná ktorym stworzone obrot swoy zaczęły, y iednę swoię zupełną rewolucyą uczyniły, to iest rok gwiazdowy, ná to czasu słonecznego trzebaby lat 25900. BystrzInfAstron N2. Scyntyllacya zaś gwiazd, to iest drzenie światła y migánie w oku ludzkim, pochodzi to z subtelnych proszkow, atomow po atmosferze rozpierzchłych y unoszących się, przez ktore przebiiaiąc się gwiazdowe swiatło, miga się. BystrzInfAstron M4v. To z experiencyi oká, ktoremu to gwiazdowe niebo, wszędzie wydáie się cyrkliste. BystrzInfCosm B4v. Naprzod co się tycze nieba! to nie tylko Empyreyskie iáko wiecznego dziedzictwa błogosłáwione mieysce trwáć ná wieki będzie, ále y nieba wszystkie ták gwiazdowe iáko y Planetowe. BystrzInfCosm I4. Iż im wolno będzie lustrowáć Nieba gwiazdowe, Planetowe, ziemięy całą strukturę wszechmocności Boskiey, bez uymy iednak y przeszkody Essencyalnego błogosłáwieństwa. BystrzInfCosm I4v. Jż nie wydałáby się gwiazdowego nieba ozdoba, gdyby noc nieprzyćmiła powietrza. BystrzInfElem S. Iáką ktore kraie maią pozycyą, dystancyą od siebie: iákie względem Niebá, y luminarzow Niebieskich położenie: przez rożne cyrkuły, linie, y punktá wydzielaią cáłą sferę ziemi, ták iáko y Astronomowie całą sferę Nieba gwiazdowego. BystrzInfGeogr C. Oś ziemna, iest to dyameter, to iest linia imaginacyą prowadzoná przez centrum ziemi, a pociągniona áż do biegunow Niebieskich, iest oraz osią Niebieską, ná ktorey całe Niebo gwiazdowe dokoła ziemi codzienną czyni rewolucyą, iák wozowe koło, około osi. BystrzInfGeogr C. We szrodku puszki ták ma być erygowany styl perpendykularny, y ná nim choryzontalnie osadzona strzałka magnesowa z cyrkułem swoim rożowym álbo gwiazdowym, áby nie tylko ta gwiazda álbo roża z magnesową strzałką mogła się w puszce wolno obracać tuż brzegu choryzontalnego puszki. BystrzInfHydr W2. A toli nie gániłbym tego, ktoryby cáłe Niebo gwiazdowe y z Planetami, ták do swego redukował szyku, iákie w swoiey pozycyi było gdy się Chrystus rodził. BystrzInfZup 20 nlb.. Gwiazdowy. Stern-. d'étoile. T III 440. Pod czaś podroży Iego do Balzory Xięża gwiazdowi pomscić się na nim umyslili. VoltSzymanZadyg 57. Upizmowała się, y przyozdobiła ieszcze piękność swoią stroiem bogatym, y galantym, a tak poszła prosić o Audencyą u Arcykapłana gwiazdowego. Stanąwszy przed owym poważnym Starcem zaczęła mowić do niego te słowa. Naystarszy Synu wielkiey Niedzwiednicy. Bracie Byka, krewny wielkiego Psa (te były tego Arcykapłana Tytuły) przychodzę zwierzyć ci się moich skrupułow. VoltSzymanZadyg 58. Ale cygan mogłby odpowiedzieć: że ia przez te same szkła, i rury, dociekłem tańców, łowów i woien gwiazdowych, przez które Dziennicy y wróżkowie doyrzeli tego, iako niektóre gwiazdy są wilgotne, a drugie suche, iedne tłuste, a drugie chude, iedne Panom, a drugie ubogim przychylne. WłodekNauki 141. Coż ta moc gwiazdowa nie zastawszy człowieka, dla którego posłana była, czynić będzie? WłodekNauki 146. Pokazuie się wóz niebieski w gwiazdowym ogniu. KościółPog 1 nlb.. Pod tym pozorem zachodzącego między temi dwoma Przestępstwami związku i podobieństwa, w czasach przemocnego Sądu Izby Gwiazdowey, (o którey niżey obszerniey powie się) mógł zawsze Król sprawę Naywyższego Nieuszanowania, albo Wzgardy podciągnąć pod Obrazę Maiestatu [...]. BlackOstrowPrawo 150.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: Order Krzyża Gwiazdowego »odznaczenie cesarstwa austriackiego dla kobiet ustanowione w 1668 roku; Order Krzyża Gwiaździstego;«: Wielka Xiężna Ieymć Toskańska, iako Protektorka Orderu Krzyża – Gwiazdowego, przyieła dnia 3. tego Miesiąca 33 Damy do tego Orderu, na których czele iest Xiężna Marya Elżbieta de Würtemberg. GazetaWarsz 1783 11 VI.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz gwiazdny, *gwiazdeczny, gwiaździsty, *gwieździsty.
Autorka: KK