W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 27.04.2026
HYGROMETRrzecz m, *HYGROMETRUMrzecz n
Słowniki:
L (hygrometr; bez cyt.), SWil (higrometr), SW (higrometr), SJP (higrometr) notują
SStp, SXVI, Kn, T nie notują
Formy: lp M. m hygrometr; ~ lm M. n hygrometra; D. m albo n hygrometrów
Etymologia: <gr. hygros 'wilgotny' + metreō 'mierzę'>
Znaczenia:
»przyrząd służący do badania poziomu wilgotności powietrza«: Gospodarz nadto znać pory powinien, aby wiedział, kiedy kosić siano y zbierać żniwo. Do czego nie mogę lepszey dać rady, iako aby starał się mieć znaiomość instrumentow skazuiących y deszcze y susze nadchodzące; te zaś są: Barometr, Hygrometr, etc. BradKniażKal 10. Niestateczność chwil, ieżeli daie mi powod wnoszenia, że są przyczyną skutkuiącą iakieykolwiek bądź choroby; udaię się natychmiast do Hygrometrow y Engyscopow. Pierwsze dadzą mi poznać stan bywszy powietrza; drugie zaś naturę szczegulniejszą soli roztopioney y wylaney w częściach pierwszych powietrznych. KurFSangOpis 26. [...] wilgoć, którą powietrzé náywięcéy obciążoné bywá, iest téż náypryncypalnieyszą odmiany Elektryczności w machinach przyczyną: w tén czas bowiém kiedy Hygrometra oznáczaią wilgoć w powietrzu, co bywá zazwyczáy przed maiącym nastąpić dészczém, lub téż iuż po upadłym, w tén czas kiedy mgły grubé otáczaią atmosferę, i wiatr wieie od zachodu, zazwyczáy skutki Elektryzacyi zmnieyszoné bywaią [...]. SchnElektr 44. Ciał płynnych w czasach mroźnych ubywa, więc lotnych zato przybywać musi. Jeżeli mi kto powie, że w czasach mroźnych hygrometra okazuią atmosferę w stanie bardzo suchym; tedy niechay się zastanowi że właśnie tak bydź musi, iak skoro wapory będą wstanie doskonałéj solucyi czyli kombinacyi chemicznéy, a im ta solucyá będzie doskonalszá, tym więcéy cieplika do stanu kombinacyi przeyść, i zniknąć dla nas musiało. ŚniadJędChem 112.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *wilgoćmiar.
Autorka: DA