W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 12.06.2024
Warianty fonetyczne:
JABŁUSZKO, JABŁUSKO
Najwcześniejsze poświadczenie: 1606-1608
Znaczenia:1.ekspr. »małe jabłko«: Od nasz jabłuska w kobiałce, Ser, chleb i miód też w kosałce. Przymiej te dary ubogie Od pastusków, Dziecię drogie. DachDialOkoń 169.
[...] Od nasz iabłuska w kobiałce Ser chleb y miod w kosałce Przymiey te dary Ubogie od pastuskow dziecie drogie [...]. KodKon 129.
▲
Ustabilizowane połączenia wyrazowe:
▲
jabłuszka murzyńskie »Poma Aethiopica«:
Jábłuszká Murzynskie, Rozdział 96. Poma Aethiopica, Mala Aethiopica. SyrZiel .
2.techn. »symbol władzy, insygnium królewskie«: [...] máiąc do niego osobliwe Nabozenstwo z Dorotą Tausowną z Lubawy Małzonką swoią darował Koronę Srebrną Złocistą z Kamikami rożnemi Pannie Mariey y drugą dzieciątku P. Iezusowi. Sceptrum także Złociste z Kamikami Iabłusko [...] KomonDziej 130.
3.przen. »owoce, dorobek«: Pán małżonek, poki ieszcze Páni Małżonká iabłuszká posagu swoiego, kleynocikow, sprzętu, wianá, nie odda, to między niemi Ray. MłodzKaz 394.
4. »owoc drzewa z gatunku Citrus Limonium, cytryna? «: Skrzydło cietrzewia pieczonego, cienko pokrajano w talarki, a limoniami po wierzchu położono, które oni zowią jabłuszka. NiemPam 61.
5. »przedmiot w kształcie małego jabłka«: 5. Łancuszek z iabłuszkami okrągłemi. RewSkarb 118.
Związki niejednoznaczne względem znaczeń:
◆
Związki frazeologiczne:
◆
bibl. rajskie »zakazany owoc z drzewa poznania dobra i zła«:
Nie wielkiec było iabłuszko w Raiu/ lecz wiele złego nábroiło. BanHist 43.
ieśli to jeden grzech/ ták wiele złego nárobił? co będzie z wielu? ieśli to iedno jabłuszko Rayskie/ ták twardą kością w gardle stanęło? iák przełkniesz? iák strawisz ták wiele twardych/ surowych kęsów? BujnDroga 38.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]