Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: JASIENIEC, *JESIENIEC

Słowniki:
SXVI (jesieniec), Kn (jasieniec), L (jasieniec XVII-XVIII; jesieniec XVII - osobne notacje), SWil (jasieniec; jesieniec - osobne notacje), SW (jasieniec), SJP (jasieniec) notują
SStp, T nie notują

Formy: lp M. jasieniec; D. jasieńca; jasieńcu; N. jesieńcem

Znaczenia:

1.bot. »roślina zielna porastająca tereny trawiaste; Jasione«: Iaśieniec/ ábo Centurzya wielka/ ábo Goryczká Wloska. [...] IAśieniec źiele/ nieśie liśćie ná podobieństwo Włoskie[g]o orzechá podługowáte/ źielonośći kápustney/ około ząbkowáne. [...] MYlą się bárzo ći/ ktorzy iednoż rozumieią bydź Iaśieniec abo Centurzyą wielką/ y Raupontyk. [...] IAsieniec przeto zowią to ziele nászy/ że ma liście iáko ná Iásionowym drzewie. SyrZiel 654-655. Centurzya wiélka/ Iaśięniéc/ Goryczká włoska/ Centaurea, [...] Centaurium, centaureon, et centaurea, [...] v. Pának [...]. Kn 61. Troianek albo wilcza stopa, kaczyniec, ptasia wyka, iaskier, iasieniec mały albo centuria, miętkiew, pszczelnik dziki, poley, lebiodka, biedrzeniec, bocianie noski, krwawnik, złotownik, dzika marchew, dziki pasternak albo ptasie gniazdo etc. i bardzo wiele innych. KlukRośl 326.

2.bot. »jadalna roślina zielna o właściwościach leczniczych, rapontyk; Campanula rapunculus«: Tá [maść] sposobem tákim bywa cżyniona: Biorą świeżoźielonego Zánklu ośm łotow/ bukwice źieloney/ wierzchołkow z świeżego Kopru włoskiego/ Iágod Iáłowcowych źielonych niedoźrzáłych/ po sześć łotow/ Ruty ogrodney/ Kosztywáłu/ korzeniá Omanowego/ Iwinki pachniącey/ Rozmárynu liśćia/ po cztyry łoty/ Iáśieńcu/ ktory Rheupo[n]tykiem zowią/ tákże łotow cztyry. SyrZiel 247. Te wszystkie źiołá drobno pokráiáć/ Rhápontyku álbo Iaśieńcu trzy łoty/ tákże drobno pokráiánego/ y wbić to w pięć gárncową Báryłkę/ á Mosztu dobrego nálać/ y dáć temu wykisnąć/ á chowáć do roku. SyrZiel 251. Wźiąć prochu tego korzenia łot/ Kosztywału/ Rápontyku/ ábo Iaśieńcu ktory też Rheubarbarum Pontskie y Moskiewskie zowią/ Sárcokole po puł łotá. SyrZiel 313.

3.bot. »roślina uprawiana ze względu na ozdobne kwiaty lub liczne właściwości lecznicze, dyptam jesionolistny; Dictamnus albus«: Dyptan nász pospolity [...] TO ziele [...] Liście ták ma do Iásienowego drzewá podobne/ że od niektorych Iesieńcem/ álbo Iesionką/ y máłym á niskim Iesieniem bywa miánowáne. SyrZiel 106.

4. prawdopodobnie »jesion«: Kiedy będę w Julcowie, nie przebaczę przepomnieć Jaskarzami; teraz naprędce racz przyjąć a być łaskawy, jak z jasieńca wiór wyciął. NowSakBad 337.