Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »jednomyślny, zgodny«: Nie schodziło mi na ichm. pp. senatorach, także znaczniejszych starych i bacznych osobach, którzy się dosyć długo znosząc mądrze zrażali i do jednostajnego rozumienia przywodzili. AktaPozn I/1 227. Iédnostáyny/ [...] Vnanimanti ardore congruentes [...] Vnimodus [...]. Kn 244. Vnanimis Iednostainy. SłowPolŁac 144. Gdy, mowię, źimne sercá iák ogniem zágrzewał Boską mową, y iákby coś wdźięcznego śpiewał, Łáská Duchá świętego ná wszytkich zstąpiłá, Y do vczczenia Boskiey czći ták podbudźiłá, Ze wszystek iednostáynym głosem lud Pogáński Wołał w te słowá: Wielki Bog iest Chrześćiáński, On Bog w Troycy iedyny, y niemász inszego Nigdźie Bogá ná świecie nád Chrześćiáńskiego. DamKuligKról 262. Proszę was Bráćiá, przez Imię Paná naszego IEZUSA CHRYSTUSA, abyśćie iedno wsżyscy mowili, áżeby nie były miedzy wámi rozerwánia; ále bądźćie doskonali wiednostaynym zmyśle, y wiedney umieiętnośći. Corint. Cap: I. KulczObrona Av. Ojczyste niebo, pod którymeśmy żyć i tchnąć zaczęli, samych tylko pełne było proklamacyi i w całym prześwietnym narodzie zgromadzonym nie widzieliśmy, tylko jedno serce pragnące osoby naszej i nie słychaliśmy, tylko jednostajny głos, deklarując nas królem swoim. AktaPoznZwierz I 125. Tyś u IEZUSA w podłym żłobku stáyni, Ktorego przyiśćie wszyscy iednostáyni Prorocy ználi, był usługą bliskim Z pokłonem niskim. DrewsBrzozDystr 179. Jednostayny. 1) einig, einmüthig, einhellig. [...] 1) unanime, qui est de même sentiment. [...] § 1) iednostaynym głosem obrany; wiara iednostayna wiąże serca ludzkie, à przećiwna rozrywa. [...] T III 484. Ze zaś natura chciała, ażeby niektore części ciała naszego, iako też niektore sprawy pokryte y taiemne były, więc iednostaynym wszystkich zdaniem dla uczciwości zwyczaynie są pokryte, tak dalece, iż wielkim grubianem y nie ludzkim pokazałby się co tey regule przeciwnego czynić, albo mowić co przeciwko uczciwości, y że tak rzekę, na zawstydzenie samey natury. CasaZdziebGalateusz 21. KANCYONAL, To jest, KSIEGI PSALMOW Y PIESNI DUCHOWNYCH, NA CHWALE BOGA W TROYCY S. JEDYNEGO, OYCA SYNA Y DUCHA SWIETEGO, Zá zgoda wszystkich Zborow Ewángelickich Koronnych, W. X. L. y Państw do nich należących, z dawnieyszych Káncyonałow, Psałterzow y Kátechizmow zebráne, y gwoli jednostáynemu używániu wydáne. KancKsięgi .

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ jednostajna zgoda »jednomyślne stanowisko«: Alem to zamawiał jako mógł nalepiej prętką odprawą i trwogą powietrza w przyległych miejscach dworu K. J. M., prosząc i wiodąc, kogom dosiąc mógł, aby do jednostajnej zgody i do parcia spraw tak potrzebnych i sami chętni beli, i drugie prowadzili. AktaPozn I/1 218. To przypomniawszy zabiegać by złemu Potrzeba wcześnie; iednostayńą zgodą Niechay urazy ten daruie temu Chemyli ożyć pod dawną swobodą Bo rozeznawać miedzy dwiema; czemu Bardźiey ten winnym? to samo niezgodą I okazyą dalszych kłotni będzie Gwoli prywatney niechęći y zrzędźie. ChrośKon 41. ▲ jednostajny głos »wspólne zdanie«: NA ták dźielny vczynek/ y známięnitą przysługę przećiwko Rzeczypospolitey wszyscy iednostáynymi głosy Przemyslá Kśiążęćiem obieráią/ y łágodnym go/ Leszká/ imieniem/ wdźięcznym v Polakow dla pámiątki Lechá fundatorá ich/ názywáią. KromBłażSpraw 30. Ja, widząc niemiłosierdzie panów krakowskich, musiałem to wszytkiemu narodowi objawić, a skorom objawił, zaraz wszyscy jednostajnymi głosy zawoławszy musieli schylić się pod wysoką jego władnącą monarchy ręką i pod regiment wielmożnego jm. pana hetmana Mazepy. ListSamRzecz 57.

2. »jednakowy, stały, konsekwentny, regularny«: Iédnostáyny/ Vniusmodi, [...] Vniformis alimonia, [...] Vno tenore est [...], AEqualis motus [...] Kn 244. Te były wszystkie 18. Calib: długie, 8 1/2 miąsze, iednostájne dźiury máiące, z Herbem Cesárskim, y Napisem Plus ultra: ważyły 70. cent: wyrzucáły 45. funt; żelázá. 23. funt: prochu ptaszego: wszystkie zkruszcá chędogiego ulane, bárdzo piękne y foremne, ktorym podobnych od dawnego czásu nie odlewano. UffDekArch 30. [...] kilkánaśćie Kornetow, tákże w spráwie przez cáłe Miásto rozpostrzone stały pro securitate, et bono Ordine Wiázdu tego w żeleśćách iákoby Kiryśierowie, ná dobrych iednostáynych Koniách gniádych. RelWjazdKról Av. Támteż niech má okna fala z obrazámi y officina malarzow, że świátło z tąd przez cáły dzień iednostáyne nie odmienia kolorow apparencyi. ŻdżanElem 45. Każdy z swego Száfarstwa dać musi ráchunek BOG będzie wiedział, co mu powierzył w száfunek, Já wrácam do DAWIDA, z Prorokiem Nátanem, Wiedząc, że dobra spráwa z iednostáynym Panem! DrużZbiór 84. A luboś milczał, ániś mnie się spytał, Przez ktore trákty pędziliśmy oba, Już cię tu nowy świat gościem przywitał, Tu twego státku nástępuie proba, Czyś iednostayny w zámyśle raz wziętym, Czy przez cierpliwość chcesz bydź zwany Swiętym. DrużZbiór 242. Dáłam ci zdrowie, czerstwość iednostáyną; Stárości nie znász; choroby nie czuiesz; Nád czas, w tym wieku, młodość niezwyczayną? Lát trzysta żyiąc, przy mnie záchowuiesz, Jdź zkądeś przyszedł. DrużZbiór 280. Jednostayny. [...] 2) gleichmäßig, gleich, einerley. [...] 2) égal, uniforme. [...] 2) mądry w sobie zawsze iest iednostaynym; iednostayny umysł. [...] iednostayna febra. ordentliches Fieber. fièvre reglée. T III 484. Jest zawsze stałe, zawsze iednostayne, zawsze toż samo; napełnia rozum y serce nie napełniaiąc, y zabawia ie nie zabawiaiąc, iego nieżyzność iest obfita, a iego obfitość iest nie żyzna. CoqMinNic A6. Prędkość też ich nie iest rowna, ani iednostayna we wszystkich częściach drog ich. BohJProg I Wstęp 27. Nie dla inney bowiem przyczyny zboża, ktore wiele pracy około swey uprawy wzięły, mniey bywaią czczości podległemi, tylko że częste uprawy utrzymuiąc wegetacyą w iednostaynym zawsze stanie wiele bardzo dopomogaią do zupełnego ziarn w całym kłosie uformowania. DuhBrzPDzieło 493. Uczyń tak, iak ia, obierz sobie uczciwą kobietę, iednostaynego umysłu, dobrego gruntu, statku przystoynego i miłego. MarmWęgPow 118. A tak namiętności duszy ludzkiey, iako to radość w pomyślności, smutek w nieszczęściu, żal w stracie, pociecha w dostąpieniu rzeczy długo pożądaney, i inne tym podobne; nim się rozkrzewią, sił nabędą, i owoce swe w sprawach zewnętrznych wydadzą, są wszystkie w iednostayney równowadze i w stanie zupełney oboiętności, tak względem przebrania, iako też i niedobrania miarki. KonfucZachMyśli 38. Ażeby dziéłu Grammatycznému dadź práwdziwą a niewzruszoną nigdy zasadę; okazuią się tu dwa fundaménta Grammatyki: piérwszy, Natura Mowy ludżkiéy, czyli przyrodzénié człowieka maluiącégo w słowach myśli swoié, przyrodzénié, mówię, dané wszystkim od náymędrszégo Stwórcy, a dlá tego iednostayné we wszystkich Narodach i wiekach, a przeto nigdy i nigdzie nieodmiénné: drugi fundamént Grammatyki, Zwyczáy Narodowy, odmiénny pospolicie, podług odmiénnych okoliczności mieysca i czasu. KopczUkład 37. Kiedy się handel między dwoma blisko siebie będącemi narodami czyni, zbytek w obydwoch może się nie znaydować, bo iednostayne rzeczy przez zamiany, w obydwoch narodach powszednie być mogą. MaleszZwiąz 83. Postępek atoli przemysłu względny zawsze równaniom i stosunkom, tak iak te doświadczeniu i post zeżeniom, doprowadził tylko Umieiętność tę tak daleko, iż zarówno z rzemiosłami uważaną była; a poznanie iey inney nie wymagało usilności, nad przyłożenie ręki, długie i jednostayne zapatrywanie się, tudzież ustne szczególnie podania. MierWywód 10.

3. »jednolity, zrobiony z jednego kawałka, prosty, pojedynczy, spójny«: Iédnostáyny/ [...] Monolithos, Laberio. i. ex vno lapide constans. Vir totus teres atque rotundus, [...] Vnicorporeus [...] vnius naturae [...] in neutram partem vergens. Item v. Nieskłádány/ Nierozdźielny/ Nierosocháty. Kn 244. Wpołtego Maydanu między Pałácem á Meczetem w kwadrat z jednostaynego ćiosanego kámienia kilkadźieśiąt łokći altitudinis in summitate záostrzona Kolumna refert z kazdey strony per modum napisow, dawne Egypcianow Symbolica Indicia. RelStam 3 nlb.. W Kościele tuteyszym zá czasow Wiktorá Papieża były Ołtarze srebrne całe, bogactwá wielkie, kielichow dwá z dwoch pereł iednostaynych zrobionych. ChmielAteny II 205. Jednostayny. [...] *3) ungestückt, aus einem Stück. [...] 3) massif, solide, qui est fait d’une piéce. [...] *3) kolumna iednostayna (całkowita) skorupa ślimacza iednostayna, nieskładana. T III 484.