Słownik XVII wieku

Słowniki:
SStp ( jednostajny, jenostajny), SXVI, Kn, T, SWil, SW, SJP notują
L nie notują

Formy: lp M. m jednostajny; ż jednostajna; n jednostajne; D. m jednostajnego; ż jednostajnej; n jednostajnego; C. ż jednostajnej; B. ż jednostajną; n jednostajne; N. m jednostajnem; ż jednostajną; n jednostajnym; Ms. m jednostajnym; ż jednostajnej; n jednostajnym; lm M. mos jednostajni; nmos jednostajne; D. jednostajnych; N. jednostajnymi; Ms. jednostajnych

Znaczenia:

1. »jednomyślny, zgodny«: Nie schodziło mi na ichm. pp. senatorach, także znaczniejszych starych i bacznych osobach, którzy się dosyć długo znosząc mądrze zrażali i do jednostajnego rozumienia przywodzili. AktaPozn I/1 227. Iédnostáyny/ [...] Vnanimanti ardore congruentes [...] Vnimodus Apul. Vnicorporeus Firmic. ὁ, ἡ μονοειδὴς, ὁ, ἡ μονοφυὴς έος. vnius naturae. ἄῤῥοπος: ὁ, ἡ ἀῥῥεπὴς, έος. in neutram partem vergens. Item v. Nieskłádány/ Nierozdźielny/ Nierosocháty. Kn 244. Vnanimis Iednostainy. SłowPolŁac 144. Gdy, mowię, źimne sercá iák ogniem zágrzewał Boską mową, y iákby coś wdźięcznego śpiewał, Łáská Duchá świętego ná wszytkich zstąpiłá, Y do vczczenia Boskiey czći ták podbudźiłá, Ze wszystek iednostáynym głosem lud Pogáński Wołał w te słowá: Wielki Bog iest Chrześćiáński, On Bog w Troycy iedyny, y niemász inszego Nigdźie Bogá ná świecie nád Chrześćiáńskiego. DamKuligKról 262. Jednostayny. 1) einig, einmüthig, einhellig. [...] 1) unanime, qui est de même sentiment. [...] § 1) iednostaynym głosem obrany; wiara iednostayna wiąże serca ludzkie, à przećiwna rozrywa. [...] T III 484. KANCYONAL, To jest, KSIEGI PSALMOW Y PIESNI DUCHOWNYCH, NA CHWALE BOGA W TROYCY S. JEDYNEGO, OYCA SYNA Y DUCHA SWIETEGO, Zá zgoda wszystkich Zborow Ewángelickich Koronnych, W. X. L. y Państw do nich należących, z dawnieyszych Káncyonałow, Psałterzow y Kátechizmow zebráne, y gwoli jednostáynemu używániu wydáne. KancKsięgi .

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ jednostajna zgoda »jednomyślne stanowisko«: Alem to zamawiał jako mógł nalepiej prętką odprawą i trwogą powietrza w przyległych miejscach dworu K. J. M., prosząc i wiodąc, kogom dosiąc mógł, aby do jednostajnej zgody i do parcia spraw tak potrzebnych i sami chętni beli, i drugie prowadzili. AktaPozn I/1 218. To przypomniawszy zabiegać by złemu Potrzeba wcześnie; iednostayńą zgodą Niechay urazy ten daruie temu Chemyli ożyć pod dawną swobodą Bo rozeznawać miedzy dwiema; czemu Bardźiey ten winnym? to samo niezgodą I okazyą dalszych kłotni będzie Gwoli prywatney niechęći y zrzędźie. ChrośKon 41.

2. »jednakowy, stały, konsekwentny, regularny«: Iédnostáyny/ Vniusmodi, [...] Vniformis alimonia, [...] Vno tenore est [...], AEqualis motus [...] Kn 244. [...] kilkánaśćie Kornetow, tákże w spráwie przez cáłe Miásto rozpostrzone stały pro securitate, et bono Ordine Wiázdu tego w żeleśćách iákoby Kiryśierowie, ná dobrych iednostáynych Koniách gniádych. RelWjazdKról Av. Támteż niech má okna fala z obrazámi y officina malarzow, że świátło z tąd przez cáły dzień iednostáyne nie odmienia kolorow apparencyi. ŻdżanElem 45. A luboś milczał, ániś mnie się spytał, Przez ktore trákty pędziliśmy oba, Już cię tu nowy świat gościem przywitał, Tu twego státku nástępuie proba, Czyś iednostayny w zámyśle raz wziętym, Czy przez cierpliwość chcesz bydź zwany Swiętym. DrużZbiór 242. Dáłam ci zdrowie, czerstwość iednostáyną; Stárości nie znász; choroby nie czuiesz; Nád czas, w tym wieku, młodość niezwyczayną? Lát trzysta żyiąc, przy mnie záchowuiesz, Jdź zkądeś przyszedł. DrużZbiór 280. Jednostayny. [...] 2) gleichmäßig, gleich, einerley. [...] 2) égal, uniforme. [...] 2) mądry w sobie zawsze iest iednostaynym; iednostay¬ ny umysł. [...] iednostayna febra. ordentliches Fieber. fièvre reglée. T III 484. Jest zawsze stałe, zawsze iednostayne, zawsze toż samo; napełnia rozum y serce nie napełniaiąc, y zabawia ie nie zabawiaiąc, iego nieżyzność iest obfita, a iego obfitość iest nie żyzna. CoqMinNic A6. Prędkość też ich nie iest rowna, ani iednostayna we wszystkich częściach drog ich. BohJProg I Wstęp 27. Nie dla inney bowiem przyczyny zboża, ktore wiele pracy około swey uprawy wzięły, mniey bywaią czczości podległemi, tylko że częste uprawy utrzymuiąc wegetacyą w iednostaynym zawsze stanie wiele bardzo dopomogaią do zupełnego ziarn w całym kłosie uformowania. DuhBrzPDzieło 493. Uczyń tak, iak ia, obierz sobie uczciwą kobietę, iednostaynego umysłu, dobrego gruntu, statku przystoynego i miłego. MarmWęgPow 118. A tak namiętności duszy ludzkiey, iako to radość w pomyślności, smutek w nieszczęściu, żal w stracie, pociecha w dostąpieniu rzeczy długo pożądaney, i inne tym podobne; nim się rozkrzewią, sił nabędą, i owoce swe w sprawach zewnętrznych wydadzą, są wszystkie w iednostayney równowadze i w stanie zupełney oboiętności, tak względem przebrania, iako też i niedobrania miarki. KonfucZachMyśli 38.

3. »jednolity, zrobiony z jednego kawałka, prosty, pojedynczy, spójny«: Iédnostáyny/ [...] Monolithos, Laberio. i. ex vno lapide constans. Vir totus teres atque rotundus, [...] Vnicorporeus [...] vnius naturae [...] in neutram partem vergens. Item v. Nieskłádány/ Nierozdźielny/ Nierosocháty. Kn 244. Wpołtego Maydanu między Pałácem á Meczetem w kwadrat z jednostaynego ćiosanego kámienia kilkadźieśiąt łokći altitudinis in summitate záostrzona Kolumna refert z kazdey strony per modum napisow, dawne Egypcianow Symbolica Indicia. RelStam 3 nlb.. Jednostayny. [...] *3) ungestückt, aus einem Stück. [...] 3) massif, solide, qui est fait d’une piéce. [...] *3) kolumna iednostayna (całkowita) skorupa ślimacza iednostayna, nieskładana. T III 484.