Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»rycerz, mężczyzna znakomitego rodu; zwłaszcza w młodym wieku«: Zatym Pan Káwaler Nowodworski/ kiedy ták nieprzyiaćielá zábáwiono/ podsádźiwszy pedárdę [...] zápalił [...]. OpisSmol A-Av. Iák się tám cny Káwáler Bártosz Nowodworski/ Eliar z petardámi Burgrábia Krákowski. Rániuśieńko sam stáwił pod Smoleńskie mury/ Vkázáły to sáme procholetne chmury. OzimSzturm B [Aiijjv]. [...] Pan Márszałek z cżęśćią piechoty/ z Vsarzmi y z Ráytarámi/ z Pánem Báłtromieiem [!] Nowodworskim Kawálerem [...] [szedł]. RekupSmol Aiij. Sam Heldeberczyk/ widząc iuż stráconą/ począł vchodzić/ zrzućiwszy z śiebie podowno áby nie był poznány/ bindę złotą ktorą Káuállerowie Angielscy iáko znák swoy własny zwykli nośić/ y dostáłá się iednemu Wallonowi. RelBit A2v-A3. PRawdá istotna y wszem Monárchom dobrze wiádoma/ nie tylko teraz ále y zdawná sławá y męstwo Polskiego walecznego Narodu/ że rádzi ták sobie sami/ iáko y obcym wiáry/ y słowá dotrzymáią/ iák ludzie Chrześćiánscy y dobrzy Káwálerowie/ zdawná w dziełách Rycerskich od przodkow swych zápráwieni/ wyćwiczeni/ y wypolerowáni/ bo sie ledwo nie nágo w polu mężnie wszedzie potykáią/ piersi y czołá swego nádstáwiáiąc/ y ták szeroko gránice swe rozpościeráiąc. NowinyMosk B3v. Lecz wiedząc/ że ták wielkie opus bez pozwolenia przednieyszych Głow Woyská trudno do effektu przyść mogło/ zdáło mu [Olbrachtowi Wallensteinowi] się ie zwołáć do Pilzny/ y z niemi pod pokrywką dobroći/ fałszywie y politicè tráktowáć/ osobliwie z Groffem Gállásem/ z Groffem Octáuiánem Piccolomini/ y z drugiemi wiernymi Cesárzá I. M. Obersterámi/ o ktorych wierze trzymáiąc/ że cnotliwemi y mężnemi Cáwállerámi będąc/ Szlácheckiego vrodzeniá swego/ sromotną zdrádą y conspirácyą przećiwko Wszytkiemu Páństwu Rzymskiemu/ y przećiwko pomázańcowi Bożemu Cesárzowi I. M. nie mieli mázáć/ y ná to przystáć [...]. RelWall Av. W tym zgiełku i piorunach okrywa się Miński, Kamieniecki przywodzi, czyni Madaliński, Drzewa kruszą ogromne. A Wajer żarliwy, I Butler i kawaler ogień strzela żywy. TwarSRytTur 20. W iednym tylko terminie mamy szkodę zes my stracili wtey okazyiey wielkiego kawalera Towarzysza IMCi Pana krayczego koronnego. PasPam 91. Officerow naginęło z nacznych. A nadewszystko owi Ludzie zacni Regiment Czarnieckiego kawalerowie tacy zołnierze dawni ktorzy w Daniey, w Moskiewskich, w kozackich w Węgierskich Okazyiach dokazywali Mirailia [cudów]. PasPam 202-203. On mu łaie zes ty szelm, nie kawaler iuz w rękach więznia zabiiać. PasPam 267v. Wtym szturmie ustrzelono nogę Lewą odwaznie stawaiącemu kawalerowi Franciszkowi z Brzezia Lanckoronskiemu. PasPam 269. Polskim Damom trudno denegować Zeby się niemiały zczym swiatu popisować Dość Męznych kawalerow Swiatu wystawiły. PasPam 274v. Náyprzod że od láda kogo, y tchurza, náylepszy ginąć musi Káwaler, to nie iest samego prochu przywára. GarczAnat 171. P. Nowodworski Káwáler z pánem Szembekiem z drugimi petárdámi do dziewiątey bászty/ od tego mieyscá nád Dnieprem/ do Abrámowskiey brony szedł. BielDiar B.

Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ cny kawaler: Stoją w kirysach cni kawalerowie Usarze dzielni, y Arkabuzowie Erchard krolewić w zbroiey Blachmalewey Diamentami bogato sadzoney, Zaiedzie chyżo po bok z strony lewey, Kopiey grotem, w pierscien wystawiony Ugodzi: wszyscy przyznać to musieli Dawno takiego kunsztu nie widzieli. AusHist 19. Niéch żyie; niéch żyie ten, co godnością ludzi, Męstwem cnych Káwálerów, wiernością poddánych, Dobroci cnotą, Synów celuie. JawJon 59. Chętka ią wźięła widzieć tego Człeka Zbytnie ciekawa Krolowey powieka Była, oglądać cnego Kawalera, Iaka w nim mina, iaka maniera. PrechNiemirAFen A2v.