Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »ulegać fermentacji, kisić się«: Weźmi Szánty suchey funty cztery/ Moszczu dobrego/ ábo też winá stárego dwie baryle. Zmieszay/ niechże społem kisáią. PedSleszTajem 388. Kisam/ kisnę, Fermentesco, is. n. [...]. Kn 276. Kisam/ kisnę. Fermentesco, Kugstu. SzyrDict 103. Cóż się też w tym łbie, gdy piwo kisało, Przed piąciądziesiąt i więcej lat działo? PotFrasz4Kuk I 294. Złe wino pić potrzeba, gdy się jeszcze mąci; Ledwie się podklaruje, zaraz octem trąci; Ale które się późno z swym ukaże klarem, Chować radzę w piwnicy, aże będzie starem. Toż rozumiej o piwie, które długo kisa. PotFrasz4Kuk I 405. Kisam, v. m. F. kisnę. 1) gähren. [...] 1) fermenter, se fermenter, bruire, bouillir, travailler. [...]. T III 554-555.

◼ Przenośnie:

2. »powodować fermentację czegoś«: Kisam, v. m. F. kisnę. [...] 2) etwas gährend machen. [...] 2) fermenter qu. ch. T III 554-555.

3.przen. »puchnąć, zwiększać objętość«: Brzemienne máią być leczone/ ieśli wilgotnośći w ćiele kisáią/ ábo rádniey się ruszáią/ od czwartego Kśiężycá/ y áż do śiodmego: iednák te mniey/ á gdy płod ieszcze młodszy ábo stárszy purgáciey nie dáwáć/ [...]. CiachPrzyp G4v. Mówią, że każda głowa długo z młodu kisa. Pewnie tak. Od czegóż by oblazła twa łysa? Wierę by też już w niej czas statkować naturze, Żeby, co teraz włosom, nie stało się skórze. Podobnoć ociec zadał tych drożdży, co na dnie, Bo i długo szalejesz, i włos ci opadnie; [...]. PotFrasz1Kuk II 132. Ożenił się z bogatą wdową żołnierz chudy. Patrzę nań w kilka czasów: zrosły mu się udy, Szyja przez kołnierz, przez pas brzuch otyły kisa, Sam jako kadź, a żona cienka jako sprysa. PotFrasz2Kuk II 263.

4.przen. »trwać w bezczynności i nudzie«: [...] iedzie co nayręczy Ale skoro Krol, iusz miał wąsow znaki, Kaze mu rządzic, kaze woyska pisac, Nieche proznuiąc darmo w domu kisac. PotSyl 102.