W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 05.11.2026
KOKOS rzecz. m
Słowniki:
SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, T III, L nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1740
Formy: lp M. kokos; B. uż. nżyw. kokos; ~ lm B. uż. nosob. kokosy
Znaczenia:
»drzewo palmowe rodzące duże, okrągłe owoce okryte twardą, brązową łupiną, wypełnione białym miąższem i wodą; także owoc tego drzewa.«: 1. Zwány SUNSU álbo figa Chińska, bo ma smák figi, słodki, y delikatny, koloru żołtego, zda się bydź iak iabłko złote. 2. LICHI zwany. 3. zwany LUMYEN, kore czyli suche czyli swieże záwsze iednákowy smák delikátny máią, Przytym obfituie w Ananas, Gojany, y kokosy álbo Cocos. ŁubŚwiat 600. Powietrze máią gorące iednák wytrzymane bo rosami chłodnieiące, co dla Cudzoziemcow to złe Powietrze. Obfituią záś w proso, Cocosy, y wszelákie owoce, korále czárne znáyduią w sobie. ŁubŚwiat 608. Rodzi India: złoto, dyamenty, rubiny, perły, wielbłądy, małpy, papugi zielone, y czerwone, pieprz, cynamon, Cocos, aliàs orzech Indyiski, opisany przezemnie w Części II. Aten. ChmielAteny IV 528. Drugie drzewo czyli też same iest Cocos rodzące owoc ad instar orzechow, ale duży, z ktorego łupin formuią łyżki, dzbanużki, garnuszki; z samego owocu maią oliwę, chleb, ze skory popadáney sączy sią likwor ná kształt Winá. ChmielAteny IV 595. Obfituią w cukry, boby, migdały, orzechy, cytryny, palmowe drzewa, w Cocos, z ktorego maią oliwę, pieprze, cynnamony, gory złote, srebrne, marmurowe, kury, kuropatwy, słowiki, papugi [...]. ChmielAteny IV 614. Cocos iest owoc wielkością melona, poki zielony ma w sobie likwor specie mleka zażywany podczas gorąca, gdyż ma chłodzącą qualitatem. ChmielAteny IV 624. Ze naprzykład w niektórych kraiach nieurodzaynych w zboże, rośnie drzewo nazwane Kokos, którego pień służy do budowania domów, y okrętów: liście do pokrycia dachow, do robienia pargaminu, y żaglow: gałęzie prześwidrzone daią likwor podobny do wina: owoc wielkości głowy ludzkiey daie sierść do robienia powrozow, mlecz do iedzenia mlasto chleba, y do palenia miasto oliwy: sok ktory iest napoiem delikatnym dla dorosłych [...]. BohJProg I 145. Zimno w Arracan tak wielkie, iż oley orzechowy, owocu cocos ścinał się. BohJProg II 117.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: KK