Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»nazwa czwartego miesiąca w roku«: Iednák/ żeby nieiáka zwłoká byłá/ áżby sie w tym żołnierz roskazány śćiągnął/ dał im táką odpráwę: Biorę sobie ná deliberácyą/ ieślibyśćie po mnie czego potrzebowáli/ bądźćie tu trzynastego dniá Kwietniá. CezWargFranc 7. Bulle pomienioney Roku 1538. 30 dniá Márcá od tegoż Pápieżá wydáney/ á potym dniá 5. Kwietniá tegoż roku w Rzymie publikowáney/ summá ták stoi in Summa Bullarij od Stephaná Quáránty/ zá roskazániem Páwłá tegoż imięniá V. Biskupá Rzymskiego/ w Wenecyey Roku 1609. wydáney. SleszDow 14. I dosyć się wtey mierze iusz był Pánom Akádemikom deklárował/ znieodmienną swą przećiw Akádemiey chęćią/ gdy wKwietniu Roku blisko przeszłego/ 1625. przez posły wtym do siębie od nich posłáne/ ná pismie im dał respons tymi własnymi słowy. SzemGrat 120. Pełnia Kwietnia/ ktora 10. dniá tegosz mieszącá/ ábo 31. Márcá według stárego Kálendarzá przypada/ około 3. po poł. w 3. stop. flegmátycznych ryb/ iáko śię stáluie/ niełáskáwą/ ále pochmurną chce być; [...]. FurUważ F2v. Bo jako widzisz teraz oczywiście, Że mróz pozdejmał i kwiecie, i liście, Tak tobie ten kwiat, co podobny wiośnie, Na ślicznych wargach i jagodach rośnie, Spadnie, gdy cię czas zgrzybiały podetnie I twe ustąpią późnym latom kwietnie, A na miejsce tych, co świecą tak cudnie, Miesiąców, przyjdą z listopadem grudnie. MorszAUtwKuk 258. Aleć niepotrzeba śię nam dawnymi y Cudzoźiemskimi Przykłádámi báwić/ gdysz mamy domowy przykład w świeżey pámięći/ gdy w Roku 1655. dnia 2. Kwietniá dwáj Orłowie miedzy obiemá wśiámi Cyżowem y Ságárowem/ trzy mile ode Gdańska/ po południu miedzy 5. y 6. w powietrzu potężnie śię zbijáli/ y ták długo uganiáli/ áż jeden drugiego o źiemię uderzył: [...]. OpisUtar 5 nlb. Marzec był tak ciepły, suchy y węsoły ze prawie przeciwko naturze swoiey. Dopiero w kwietniu Sniegi y mrozy. PasPam 258. Około dniá 21. Kwietnia, y 22. Sierpnia, około połgodźiny po dźieśiątey przed południem, y po pierwszey z południá. SolGeom II 41. Moskiewskie wojska, owi wielcy przyjaciele rzeczypospolitéj naszéj i protektorowie, nie przestawali sobie płacić za przyjaźń z nami: bo wybrawszy wielkie pieniądze z dóbr szlacheckich za 6 miesięcy przez zimę, kazali sobie za ostatni miesiąc kwiecień in natura wydawać i odwozić prowianty do regimentów swoich, suchary, słoniny, mąki, kasze, każdego po kilkaset fontów z dymu jednego. OtwFDziejeCzech 179. Trzeci: áby Wielkanoc swięcono záwsze w Niedzielę nástępiuącą po 14. dniu. to iest po pełni ekwinokcyonalney. Z ktorego postanowienia czás swięcenia Wielkieynocy przypáść powinien w ktory dzień miedzy 22. Marca y dniem 25. Kwietnia. że áni prędzey nad 22, Marca ani nierychley nad 25 Kwietnia przypáść Wielkánoc niemoże. BystrzInfChron 10 nlb. Ná płaczliwe pożegnanie w Kwietniu J. W. z Lubomirskich JORDANOWEY Woiewodzicowey Bracławskiey z Mężem swoim. DrużZbiór 507. Koniecpolski tez Chorąży Koronny do tąd przy Szwedach będąc z kwarćianym Woyskiem Manifest przećiwko Królowi Szwedzkiemu uczyniwszy, przyłączył śię do Oyczyzny. Król Szwedzki w Kwietniu z Woyskiem pod Warszawę, potym do Prus poszedł, ale z wielką Szkodą Szwedów przez podjazdy Polskie wszędźie nad niemi krążące, Czarnecki pod Łowiczem 12000. Szwedów, pod Kommendą Izraela zapędźił aż do Zamku Łowickiego, wozy z pieniędzami zabrawszy, pod Gnieznem także Czarnecki z Lubomirskim Szwedów attakowali na błotach okopanych [...]. ŁubHist 95. Kwiecień, g. kwietnia. der April. l'Avril. T III 699. Na początku Kwietnia wybuchanie Wezuwiusza. BohJProg II 222. Zacząłem ten pierwszy Tomik od Swięta wszystkich Swiętych według początku Roku Szkolnego, bom przy uczeniu Teologii Kaznodziei Swiętalnego sprawował powinność. Ciągnę go do końca Kwietnia, złoźony z dwudziestu sześciu Kazań. PiotrKaz 4 nlb. Lecz pospoliciey i lepiey sieie się dopiero w Kwietniu w dobrym pulchnym gruncie podobnie iak inna korzonkowata iarzyna, i te rzeczone korzonki iuż w iesieni w Październiku zdadzą się zbierać, przeciwnie zaś nad to wcześnie posiana cykorya á długo w iesień dostawaiąca drewnieie i staie się niedobrą. ThaerGosp 42.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ miesiąc kwiecień: Lecz choćiaż nie bywa descz po rowninách/ iednák w mieśiącách czásu źimy (á to się tám poczyna czásu Octobrá/ á trwa áż do mieśiącá kwietniá) zástępuią powietrze nie iákie obłoki subtelne y rzadkie/ z ktorych wychodźi pewna wilgotność/ ktora ledwo zmoczy piasek: ále przećię wiele ná niey należy/ áby się dostały y przyszły ku doskonáłośći wśiáne rzeczy. BotŁęczRel I 306. TEgoż ROKV, Mieśiącá Kwietniá/ 15. dniá. Szláchetny Pan Adam Gudźieiewski z Woiewodzstwá Nowogrodskiego/ z Małżonką swą Cecilią Káwecką po kilkákroć będąc w niebeśpieczęństwie zdrowia swego/ dla wielkośći choroby/ vczynili ślub nawiedźić Obraz Pánny Máryey w Zyrowiczách/ iesli by ich P. Bog poćieszył. BorowHist D3v. Działo się w Warszawie, Dnia Siedmnastego Miesiąca Kwietnia, Roku Pańskiego Tysiąc, Sześćset, Osmdziesiątego, Piątego. Michał Floryan Rzewuski, Podskarbi Nodworny Koronny, Chełmski, Nowosielecki Starosta. InterRzewKoniec 391. Dla czego wszystkie Konfederacye Szlacheckie á mianowićie Tarnogrodzka Małey Polski, dnia 26. Mieśiąca Listopada w Roku 1715. Wtąż Wielkopolska we Srzedźie dna 27. Mieśiąca Kwietnia w Roku teraźnieyszym, tudźież W. X. L. w Wilnie dnia 23. Mieśiąca Marca także R. teraźnieyszego. TrakWarsz D2v. MANDURA Xięstwo ciągnie się od Kápu Komoryn áż do Negapatan. Grániczy ná Pułnoc z Tanjaorem ná Záchod z gorámi Gaty y Morzem, obfituie naywięcey w Perły, bo w káżdym Miesiącu Kwietniu odpráwuie się po brzegách Morskich wielki łow pereł, ktore łowi około 50. álbo 60000. ludzi, przez dwie álbo 3. Niedziele. ŁubŚwiat 599. W tym ze Samym Roku iako wyzey; z początku dni Miesiąca kwietnia; Regnant Pruski oddaliwszy się z Swym Woyskiem od Miasta Nissy, ktore mu obronne w oczach stanęło, ruszył się Obozem, az ku Miastu Grotkau, y tam ze na polach obszernych kampował się; a ze też Woysko Casarskie z Węgier, albo raczey od Morawy ku Nissie na odsiecz Prusakom maszerowało, y sciągało się. CzeczSum 216. [...] Proboszczów, i całego Duchowieństwa Swieckiego i Zakonnego, którzy trzymają Parafie, aby począwszy od 8bra każdego roku, kiedy już Chłopkowie w polu nie mają roboty, aby Dzieci Rolników zgromadzać, Dyrektora nato, czy swoim kosztem, czy Kollatorów Godnych i Cnotliwych staraniem, czy powszechną Parafii całey składką chować, i aż do Miesiąca Kwietnia codziennie po godzin kilka Dzieciom takie lekcye dawać, biorąc Dzieci chłopskie od lat 7. aż do 12. lub daley. KarpowKazJub 95. Marya Teressa za tem kazała się koronować w Pradze w Miesiącu Kwietniu 1743. LavGirtŻycie 98. Weź na końcu miesiąca Kwietnia, korzenia wierzby sadzoneyna brzegu wody, y któraby była włochata, czyli wiele korzeni maiąca, ostrząśniy dobrze y ochędoż z ziemi w koło, potym przywiąż do pala będącego w rzece, lub stawie napełnionym rybami różnemi, zgromadzą się około korzenia tego, y złożą nasiona, czyli iskry swoie [...]. AlletzAlb 113. Młyn wodny o dwoch kołach do Pałacu Marymonckiego pod Warszawą będącego, należący, wraz z rolami przy onymże znaydniącemi się, na ktorych circa 20. korcow Warszawskich zboża zasiać można, i Łąkami, circa 20. wozow parokonnych Siana na rok wydawaiących, ma być od S. Jana roku bieżącego na rok jeden lub więcey po sobie następuiące Lata, w Dzierżawę wypuszcżony, i na ten koniec będzie na dniu 17. następuiącego miesiąca Kwietnia Licytacya publiczna. GazKor 1800 30 360.