Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »oczyszczanie z brudu dla zachowania higieny«: Mowię v Cyrulikow/ ktorzy náuk swych w Akádemiách sie vczą/ á ná woynách/ y w ćiągnieniu woysk/ experyencyie y doświadczenia biorą/ nie brodgolaczom/ cosie tylko myciem/ á gárbowánim brod/ y głow/ álbo wyrywánim zębow báwią: ktorzy się źle/ nieprzystoynie/ y fałszywie zá Cyruliki vdáią y miánuią. SyrZiel 248. Ieszcze ług ku myćiu głowy kosztowny/ ktory nie tylko włosy piękne/ żołte/ iásne/ y długie mnoży; ále też mozg twierdźi/ y pámięć wspomaga. PedSleszTajem 3. Myćie/ vmywánie/ omywánie. Lauatio, [...]. Lauatione calidae aquae traduntur pinguescere. Ablutio corporis [...]. Kn 438. Niewiásty do myćia cyny, Srebro stołowe, Miednice. Nalewki, Tuwálnie, Cyná Misy, Pułmiski, Przystáwki, Tálerze, Lichtarze, Bláchy, do śćian, Lichtarze do śćian, Láterniá do śieni. CzerComp 3. Z chałup od wszytkich: tak od tych, co za prawem, a mają swoje chałupy dla wolnych, jako i co na wiejskim gruncie chałupy mają ogrodnicy, komornicy i komornice, należą do tłuk 2 w żniwa, do mycia i strzyżenia owiec, zimie do niewodu i z listami. InwChełm 146. O Kąpaniu y wszelkim umywaniu się w wodźie: także o Łaźniach, wánnach, nalewkach, praniu, y myćiu czego; zgoła cokolwiek należy z wodą do ochędostwa. KluczPam C4. Nayiasnieyszy Krol M Polski August III daiąc czas praeparatoris decoribus sam się osobą swoią roznie Cuwertował, z wielą przytomnemi Xiązetami y Panami Polskiemi zbiegł na iarmark Lipski, gdzie jako Pan dziedzicznij [...] od Miasta przyięty, kilkakroc sto tysięcy, y innemi drogiemi galenteryami, przy illuminacyach całego Miasta powitany tym ze sposobem y krolowa Imosc Regalizowana, osobliwie krolewna Imść AMalia, ktorey jako futurae neosponsae ofiarowali mistyczną robotę robotą kolebkę y wannę do myciá dzieci, szczerozłote. DiarMar 2-3. Myćie. das Waschen. lavement, l'action de laver. T III 878. Przesiewanie sitami, y mycie ziarn w wielorakich wodach, umnieysza wprawdzie skutkow zarazy; lecz sposob ten nie iest dostateczny, ponieważ znaydowało się wiele krzakow wąglikiem zarażonych, lubo nasienie w wielu wodach było przemywane. DuhBrzPDzieło 464. Dozrzałe[!] zaś moczą się w wodzie morskiey, a przez mycie i gniecienie rękami z mięsistey swey powierzchniey skórki oswobodzone suszą się podobnież na słońcu, i są przedaynym białym Pieprzem, który mniey ma od czarnego ostrości. JundziłłBot 21. Ciasto do mycia rąk. AlletzAlb 137. Można to mycie dziecięcia przez kilka dni powtarzać nieprzerwanie; ale to w zły bardzo zwyczay weszło, iż ie dłużey letnią wodą myią, i niebeśpieczeństwo powiększa się, gdy się masło kładzie, iako to często czynić się zwykło, do wina i wody, która się do tego używa. WeichRada 74.

2. »w religiach: oczyszczanie z brudu lub polewanie wodą w celu symbolicznego oczyszczenia«: Nie mam upodobania w ofiarach waszych, [...] iákoż z natury swoiey czyste są, Woda, Wino, y Mąka czysta. Z ktorych bywa Ofiara, y nie potrzebuią ochędożenia y myćia, iako Synagoga muśi być mięsa do ofiar, y chędożyć wnętrznośći Zwierząt, ktore ná ofiarę oddane być maią, y myć mieysce ze krwie, y tłustośći ofiar, inaczeyby był obmierźienie ofiarować. SamTrakt Gv.

3.med. »w medycynie: oczyszczanie lub moczenie w celach leczniczych«: Myćie głowy. Głowę ćiepło przemywáć z źiołámi wzwysz pomienionemi/ vwárzywszy w ługu/ á po obmyćiu y vsuszeniu námázywáć oleykiem kopru pospolitego ogrodnego/ przeczyszczáiąc też onę rzeczámi wzwysz opisánemi o przeczyszczániu głowy. DorHip II Miv. A gdy to po trzy ábo cztery kroć vczynisz/ niepodobna rzecz/ áby korzenie párchow wespoł y z włosámi w myćiu nie miały zleść/ wszakże ktoreby myćiem nie zeszły/ pokuszay wyrywaniem/ te co tęgo stoią zostáwuiąc/ bo są zdrowe. PedSleszTajem 19. Nád to/ y do leczenia rozmáitych chorob/ lekárstwem iest niepoślednym wodá. Stąd Medycy/ nayprędzey od innych napoiow/ chorych do wody ábo ptysánny obracáią/ myćiem śiwiznę y łyśinę prędko się wydawáiącą zátrzymywáią/ wzrok obmywániem wody ostrzą/ łzy y płynienia z oczu zástánawiáią [...]. PetrJWod 2. Bo tá susząca y śćiskáiąca skorę iest/ á prosta odwilżáiąca y miękcząca; iáko toż czyni kąpanie w Oleiu/ ábo smárowánie głowy oliwą/ tłustym káczym/ gęśim/ kokoszym/ śliskośćiami wszelákimi: Myćie Barszczem/ Siemieniem konopnym/ Bobem/ Slazem máłym y wielkim/ Przestępem/ Komunicą/ Oleśnikiem/ Słonecznikiem/ Cebulą morską/ Koszaczcem/ Bożym drzewkiem. PetrJWod 22. Ná strupy zwyczáyne proste ná głowách dźieći. WEźmi liśćia Wierzbowego, źiela Parietariae, polney Dryakwi, Zanklu, káżdego zárowno, warz w wodźie Gárbárskeiy przecedziwszy, myi głowę, á zá káżdym myciem smáruy tą máśćią, weźmi siárki, naśienia Parietariae, oboygá po ćwierći łotá, utłucz subtelno, przyday mydłá trzy ćwierći łotá, soku źiela Parietariae, zmieszay nád ogniem, y tym smáruy, uznasz skutek. PromMed 109. Aby się kolton ná wierzch wydał, máią rozni rozne ná to sposoby, á osobliwie ćiekáwe báby, máią ná to rozne źiołá, z dziwnemi názwiskmi, máśći, plastry, myćia, przymawiánia, żegnánia, záklinánia, etc. CompMed 397.