Słownik XVII wieku

Słowniki:
T III, L (naciasta, naciast; XVII), SWil (naciasta, naciast), SW (naciast) notują
SStp, SXVI, Kn, SJP nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1613

Formy: lp M. naciasta; D. naciasty; B. naciastę; N. naciastą; Ms. naciaście

Znaczenia:

»coś zakwaszonego lub coś, co zapoczątkowuje proces fermentacji«: Weźmi Ammoniaku/ Bdelium/ Fig suchych mięśistych po dwu łoty/ Kwásu z dźieże/ álbo náciásty łot/ Liścia Ruty świeżey/ Iágod Támáryszkowych/ Sáletry kopáney po czwierći łotá/ Armoniak [!] y Naćiastę w occie rozczynić. SyrZiel 220. Tę Zywicę y z náćiástą w ocćie rozczynić/ á poty[m] ine pomienione rzeczy do tego przydáć/ vczynić plastr z pilnośćią/ á ná Dymienicę Morową przykłádáć. SyrZiel 221. Kwás/ ábo Náćiastá z Mąki Pszeniczney SyrZiel 341. O Náćiaśćie ábo Kwáśie. SyrZiel 998. Naćiasta. Sauer-Teig. du levain. T III 891.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ naciasta pszeniczna: Chleb iáko ma bydź záczyniony y wykwászony [...] Zádáć do tego kwásu/ ábo naćiásty pszeniczney niedawney/ w miárę/ nie zbytnie/ áby chleb zátym kwásem nie tráćił/ soli biáłey do tego trochę przydawszy. SyrZiel 937. KWás/ ábo Náćiástá Pszeniczna/ rozgrzewa/ rozpráwuie/ rozćiencza/ rozpędza/ y z głębokośći ćiástá ná wierzch ćiągnie bez boleśći/ z osobnośći y z własnośći swey. SyrZiel 941. ▲ naciasta kwaśna (sz. zm.): Záśniat/ álbo Zaporzysko z Máćice wywodźi/ z Ammoniaku/ á z Náćiásty kwásney zárowno oboygá wźiąwszy z wołową żołćią/ czopek w otwor łoná vczyniwszy/ wpuśćić. SyrZiel 221. Wźiąć Ruty garść ábo dwie/ y utłuc ią/ áz Náćiástą dobrze kwáśną á z wieprzowym sádłem vmieszáć. SyrZiel 452. Trunek z kwáśney naćiásty. SyrZiel 999.

# Użycia metajęzykowe: # Vocabula Polonica obsoleta, barbara, et inasitata [...] Náciastá WojnaInst 151