▲
Ustabilizowane połączenia wyrazowe:
▲
bezdzielne nauki:
Bezdzielny, dzieła po robocie nie zostawuiący. practisch, so in der Uebung bestehet. pratique; qui est dans l'exercise & action. § bezdzielne i działowe nauki. T III 36.
▲
nauka heretycka:
Heretycka nauka. ErnHand 551.
▲
astr. nauka gwiazdarska »dziedzina wiedzy zajmująca się badaniem gwiazd, astronomia lub astrologia«:
Gwiazdárska náuká w poszánowániu v Persow y v inszych narodow/ lecz przećię nie wszędzie. BotŁęczRel III 10.
Nicolaus COPERNICUS z Torunia Polskiego, Polsko-Prusak Kanonik Warmiński. Uczył w Rzymie Matematyki. Powrociwszy do Oyczyzny cały się udał do Gwiazdarskiey nauki. ChmielAteny III 608.
Iemu successit Herkules, dla tego Succollator rzeczony, iż Caelum sidereum dzwigać pomagał Atlasowi, to iest pocił się nad Gwiazdarską nauką, iako y Atlas. ChmielAteny1755 I 171.
Wszytkie też Artes liberalis zacząwszy od Grammatyki, aż do Teologii y Matematyki, Łaciną nie Polszczyzną uczącym się traduntur; bo by Polskiemi nieładnie y trudno były wyrażone Zkąd piękniey y składniey mowić z Łaciny Rhetoryka, niż Krasomowstwo, Philosophia, niżeli Miłość mądrości; Physica, niż Szkoła rzeczy naturalnych; Astronomia, niż Gwiazdarska nauka. ChmielAteny IV 371.
gwiazdarska nauka. Stern-Deuterkunst. astrologie. T III 440.
Roku zaś 1472 Jan Muller pospolicie nazwany Regiomontanus nauki gwiazdarskiey wskrzesiciel obserwowawszy pierwszy astronomicznie kometę, wydał księgę osobną, w ktorey podaie sposob obserwowania mieysca y wielkości komet. BohJProg I 27.
Reiestr Komet, ktorych drogi według reguł nauki gwiazdarskiey obserwowane są y wymierzone. BohJProg II 265.
Co mamy w nauce Gwiazdarskiey iaśnieyszego, y do poięcia każdemu snadnieyszego, nad Wieczory Fontenella? CoqMinNic A5v.
▲
astr. nauka gwiazdowróżna »astrologia«:
Do rożwiązania tey wątpliwosci, co się może gwiazdom przyczytać, a co nie; co się może z gwiazd poznać, a co nie, trzeba wiedzieć, że Nauka gwiazdarska iest dwoiaka, iedna gwiazduważna, druga gwiazdowróżna. WłodekNauki 133.
Nauka gwiazdowróżna i płochosądna głupia iest w początkach swoich; bo wynalezcami iey byli prosci pasterze, i rolnicy Chaldeyscy
Chaldejscy. WłodekNauki 133.
Z tą iednak różnicą w tych wszystkich kraiach ta nauka trwala; że ponieważ nauka gwiazduważna była złączona, i pomieszana z [nauką] gwiazdowróżną; dawni Grecy i Rzymianie bardziey się chwytali pierwszey, lubo i druga nieco się do nich wcisneła
wcisnęła. WłodekNauki 135.
To oswiadcza sławny ów Kardanus, którego swego wieku podporą, i swiatłem gwiazdowróżney nauki nazywano. WłodekNauki 138.
Słusznie tedy wiek teraznieyszy naukę Gwiazdowróżną odrzucił; a że iey wcale wykorzenić trudno, i niepodobno było, bo głupich na swiecie iest większa liczba; przynaymniey to chwialebnie uczynił, że ią ze szkoł wypędził
wypędził. WłodekNauki 149.
▲
astr. nauka gwiazduważna »astronomia«:
Do rożwiązania tey wątpliwosci, co się może gwiazdom przyczytać, a co nie; co się może z gwiazd poznać, a co nie, trzeba wiedzieć, że Nauka gwiazdarska iest dwoiaka, iedna gwiazduważna, druga gwiazdowróżna
gwiazdowróżna. WłodekNauki 133.
Nauka gwiazduważna, y gwiazdowróżna pierwszego rodzaiu, nic nienależy do naszego przedsięwzięcia; Nauka zaś gwiazdowróżna płochosądna, usiłuiąca poznawać z gwiazd obywatelów iakiego kraiu umysły, przymioty, zabawy, cwiczenia, iako iest licha, zawodna, y nierozumna [...]. WłodekNauki 133.
Z tą iednak różnicą w tych wszystkich kraiach ta nauka trwala; że ponieważ nauka gwiazduważna była złączona, i pomieszana z gwiazdowróżną; dawni Grecy i Rzymianie bardziey się chwytali pierwszey, lubo i druga nieco się do nich wcisneła
wcisnęła. WłodekNauki 135.
I Paneciusz, który ieden z Stoików prżepowiadania gwiazdarzów nie przyioł, wspomina o Archelausie, y Kassandrze, że oni będąc wieku swego w nauce gwiazduważney nayprzednieysi, tego rodzaiu wróżenia z gwiazd, niezażywałi
zażywałi. WłodekNauki 136.
Jak to iednak pogodzić, że przez tyle wieków trwała ta nauka między ludzmi, naukami się bawiącemi, i poniekąd w nauce gwiazduważney, i przyrodzenia, biegłemi; oniz sami daią sposób; bo w te wróżenia pisali tylko dla głupich, a przestrogi swoie dla mądrych: wróżenia dla głupich, dla zysku, i przypodobania się ludowi [...]. WłodekNauki 137.