▲
Ustabilizowane połączenia wyrazowe:
▲
bezdzielne nauki:
Bezdzielny, dzieła po robocie nie zostawuiący. practisch, so in der Uebung bestehet. pratique; qui est dans l'exercise & action. § bezdzielne i działowe nauki. T III 36.
▲
nauka heretycka:
Heretycka nauka. ErnHand 551.
▲
astr. nauka gwiazdarska »dziedzina wiedzy zajmująca się badaniem gwiazd, astronomia lub astrologia«:
Gwiazdárska náuká w poszánowániu v Persow y v inszych narodow/ lecz przećię nie wszędzie. BotŁęczRel III 10.
Gwiazdárska nauká/ Astrologia [...] Astrorum scientia [...]. Kn 219.
Nicolaus COPERNICUS z Torunia Polskiego, Polsko-Prusak Kanonik Warmiński. Uczył w Rzymie Matematyki. Powrociwszy do Oyczyzny cały się udał do Gwiazdarskiey nauki. ChmielAteny III 608.
Wszytkie też Artes liberalis zacząwszy od Grammatyki, aż do Teologii y Matematyki, Łaciną nie Polszczyzną uczącym się traduntur; bo by Polskiemi nieładnie y trudno były wyrażone Zkąd piękniey y składniey mowić z Łaciny Rhetoryka, niż Krasomowstwo, Philosophia, niżeli Miłość mądrości; Physica, niż Szkoła rzeczy naturalnych; Astronomia, niż Gwiazdarska nauka. ChmielAteny IV 371.
gwiazdarska nauka. Stern-Deuterkunst. astrologie. T III 440.
Co mamy w nauce Gwiazdarskiey iaśnieyszego, y do poięcia każdemu snadnieyszego, nad Wieczory Fontenella? CoqMinNic A5v.
Roku zaś 1472 Jan Muller pospolicie nazwany Regiomontanus nauki gwiazdarskiey wskrzesiciel obserwowawszy pierwszy astronomicznie kometę, wydał księgę osobną, w ktorey podaie sposob obserwowania mieysca y wielkości komet. BohJProg I 27.
Reiestr Komet, ktorych drogi według reguł nauki gwiazdarskiey obserwowane są y wymierzone. BohJProg II 265.
Iemu successit Herkules, dla tego Succollator rzeczony, iż Caelum sidereum dzwigać pomagał Atlasowi, to iest pocił się nad Gwiazdarską nauką, iako y Atlas. ChmielAteny1755 I 171.
▲
astr. nauka gwiazdowróżna »astrologia«:
Do rożwiązania tey wątpliwosci, co się może gwiazdom przyczytać, a co nie; co się może z gwiazd poznać, a co nie, trzeba wiedzieć, że Nauka gwiazdarska iest dwoiaka, iedna gwiazduważna, druga gwiazdowróżna. WłodekNauki 133.
Nauka gwiazdowróżna i płochosądna głupia iest w początkach swoich; bo wynalezcami iey byli prosci pasterze, i rolnicy Chaldeyscy. WłodekNauki 133.
Z tą iednak różnicą w tych wszystkich kraiach ta nauka trwala; że ponieważ nauka gwiazduważna była złączona, i pomieszana z [nauką] gwiazdowróżną; dawni Grecy i Rzymianie bardziey się chwytali pierwszey, lubo i druga nieco się do nich wcisneła. WłodekNauki 135.
To oswiadcza sławny ów Kardanus, którego swego wieku podporą, i swiatłem gwiazdowróżney nauki nazywano. WłodekNauki 138.
Słusznie tedy wiek teraznieyszy naukę Gwiazdowróżną odrzucił; a że iey wcale wykorzenić trudno, i niepodobno było, bo głupich na swiecie iest większa liczba; przynaymniey to chwialebnie uczynił, że ią ze szkoł wypędził. WłodekNauki 149.
▲
astr. nauka gwiazduważna »astronomia«:
Do rożwiązania tey wątpliwosci, co się może gwiazdom przyczytać, a co nie; co się może z gwiazd poznać, a co nie, trzeba wiedzieć, że Nauka gwiazdarska iest dwoiaka, iedna gwiazduważna, druga gwiazdowróżna. WłodekNauki 133.
Nauka gwiazduważna, y gwiazdowróżna pierwszego rodzaiu, nic nienależy do naszego przedsięwzięcia; Nauka zaś gwiazdowróżna płochosądna, usiłuiąca poznawać z gwiazd obywatelów iakiego kraiu umysły, przymioty, zabawy, cwiczenia, iako iest licha, zawodna, y nierozumna [...]. WłodekNauki 133.
Z tą iednak różnicą w tych wszystkich kraiach ta nauka trwala; że ponieważ nauka gwiazduważna była złączona, i pomieszana z gwiazdowróżną; dawni Grecy i Rzymianie bardziey się chwytali pierwszey, lubo i druga nieco się do nich wcisneła. WłodekNauki 135.
I Paneciusz, który ieden z Stoików prżepowiadania gwiazdarzów nie przyioł, wspomina o Archelausie, y Kassandrze, że oni będąc wieku swego w nauce gwiazduważney nayprzednieysi, tego rodzaiu wróżenia z gwiazd, niezażywałi. WłodekNauki 136.
Jak to iednak pogodzić, że przez tyle wieków trwała ta nauka między ludzmi, naukami się bawiącemi, i poniekąd w nauce gwiazduważney, i przyrodzenia, biegłemi; oniz sami daią sposób; bo w te wróżenia pisali tylko dla głupich, a przestrogi swoie dla mądrych: wróżenia dla głupich, dla zysku, i przypodobania się ludowi [...]. WłodekNauki 137.