Słownik XVII wieku

Słowniki:
SXVI, Kn, T, SWil, SW, SJP notują
SStp, L nie notują

Formy: bezok. oduczać się; ~ cz. ter. lp 1. os. oduczam się; 3. os. oducza się; ~ cz. prze. lp m 3. os. oduczał się; ~ tr. rozk. lp 2. os. oduczaj się

Znaczenia:

»odzwyczajać się od czegoś, starać się porzucić jakąś czynność lub przyzwyczajenie«:

Rekcja: czego ∥ bezok.

Gdy iuż tedy w Klasztorze byli/ záraz nie tylko im rózné náuczyćiele/ ále y Celle osobne náznáczono: żeby dla częstego widániá dźiećięćiá nie wspomniał oćieć/ iż po wszytkich rzeczy ktore affektem y rzeczą opuśćił/ iescze baczył że syná miał: przeto iáko sie iuż bogátym bydź nie znał/ ták też oycem sie bydź oduczał. ZwierPrzykład 13. Mocnie się tego oduczać trzebá/ bo rzeczy przykre y wzgorśliwe. LairReg 79<87>. Iákimbyś to sposobem miał czynić/ nápisałći Kássyan: kiedy w sobie obaczysz złe przymioty/ gniew/ y prętkie z ledáczego sturbowánie oduczay się tego zádawániem sobie dobrowolnym co ćię rozdraźnić może/ y máiąc przed oczymá wszytko coćby cudza złość wyrządzić mogłá/ iákoby ćię to iuż potykáło/ serce swoie doskonáłą pokorą ćiesz y w skruszeniu sercá przemiślaway stáwić się przykrośćiom wszytkim iáko nałáskáwi/ á pátrząc náwszech świętych y świętego nád świętemi vćierpione męki/ ná wytrwánie wszech boleśći śiebie sam przygotuy/ vpewniáiąc się żeś co gorszego grzechámi swemi zásłużył. AlvPakWyk 234. Odkładam śię/ oduczam śię czégo. Dedisco aliquid. Kn 598. Oduczam śię czégo/ v. Odkładam śię. Kn 609. Entwohnen der Arbeit/ odłoźyć śię Roboty; ich entwohne/ oducźam śię, odzwycźájam śię. ErnHand 232. Oducżam śię, ich gewöhne mich ab. BierSłowa 114. Oduczam kogo, czego [...] oduczam śię czego. ich abgewöhne dès-acoûtumer, fe dès-habituer. T III 1189. Wielu iest takich, ktorzy nieznacznie nałożywszy się do podobnych iestow, z wielką potym trudnością onych mogą pozbyć; a lubo mowić niemożna, że to iest nieludzkość, nie iest iednak obyczayność, y wszelkim sposobem trzeba się tego oduczać. CasaZdziebGalateusz 27. Już Szlachta Niemiecka oducza się gnuśnieć w przedpokojach Pańskich, a zaczyna pracować na szczęśliwość Oyczyzny. KniażFol b2v. Słuchay, jako jeden wypieszczony ciastoch, (jeśli to jedno mam zwać pieśćliwością, że kto żyć oducza się) gdy go na rękach z wanny wyniesiono, i na krześle posadzono, pilnie się wybadywał: cóż, siedzęli ja teraz? SenPilchKrót 45. Ot własnie! ięzyka, któregoscie z mlekiem wyssali oduczać się macie! a innego z książek dobywać, i uczyć się! Nie iest że to wymysł, i dziwactwo? WłodekNauki 304. Nie byłożby mi lepiéy nie znać żádnéy Grammatyki, a, za pomocą tylko Loiki, przypatrywać się pilnie i uwáżnie ze wszystkich stron mowie ludzkiey, i to tylko coby się práwdziwégo i gruntownégo postrzegło, kłaśdź do nowéy Grammatyki; niżeli oduczać się staréy, a uczyć się nowéy Grammatyki: wálczyć z włásnémi i cudzémi przesądami, a tém samém, podadź się w niebezpieczéństwo błędu? KopczUkład 5. Rzeczy ma nazywać własnemi imionami nieprzekręcaiąc wyrazów: ogień, nie, żyża; ból, nie, gaga; iśdż, nie, hayta; pić, nie, prtutu; i tem podobnie: wszak tych przykręconych nazwisk, musi się dziecię w dalszych latach odzwyczaiać, oduczać, i na nowe innych się uczyć. ProkopSposób 6 nlb.