1. »odzwyczaić kogoś od czegoś, sprawić, by ktoś przestał coś robić regularnie«: Rekcja: czego ∥ od czego ∥ bezok.; kogo, co
Raz tedy y drugi vczyniwszy to/ odvcżył ich tego/ y dźiwnie lud swoy tym nápráwił. ZwierPrzykład 374.
Tákiego psá ná stárość oducżyć trudno/ trzebá iednák/ kto w nim korzysta/ to wszytko cżynić mu/ co sie wysszey przy wpráwowániu scżęniąt nápisáło. OstrorMyśl1618 40.
Tak musi być inszemi znowu zaś sposoby, Iż serce grubiańskie swą złość każdej doby Ukazuje ani go oduczysz krnąbrności Do samego ześcia stąd w dojrzałej starości. ArKochOrlCz III 106.
Sercá ludzkie pokutowáć nieumiáły/ dla gornośći swoich/ náuczył ich pokuty świętey/ hárdośći oduczywszy. BirkNiedz 34-35.
Słyszy Pan tákie lámenty/ ále iey dla iey dobrego nie wysłuchawa; áby ią náuczył pokory/ oduczył hárdośći. BirkNiedz 99.
Stárego odmięnić/ oduczyć/ przéformowáć trudno. KnAd 1090.
Czego w inney oduczyć nie tyszył ich szkole/ Ażby z Miástá/ y murow wywabiwszy w Pole: Gdźieby ná czás Sąśiedzką Woyną zábáwieni/ W klubę pierwszą zakonną mogli być wpráwieni. TwarSLeg 72.
Dobrze tak na cię, aza po niewoli Ludzie cię dobrzy oduczą swawoli I prędzej niźli francowate guzy W cnotach wyćwiczą pięści, tykwy, tuzy. MorszAUtwKuk 319.
Ucżę go Grám̃átyki[!]/ Ich lehre ihn die Grammaticam. Náucżę ćię Obycżájow/ Ich wil dich mores lehren. Oducżę ćię tego/ Ich wil dir das abgewöhnen. DobrGram 499.
Co Márnotráctwá y tey rozrutnośći/ Mądrze oducza szaloney Młodośći. KochProżnLir 215.
Kto psa, choć się mu gwałtem chce z natury biegać, Zwietrzywszy kuropatwy, nauczył ulegać; Kto stawać nad przepiórką i myśliwca czekać; Kto go oduczył gniewać, szkodzić, kąsać, szczekać; Kto chlebu, chociaż głodny, wytrzymać na nosie, Dokąd pewnej litery nie pozna po głosie? PotFrasz2Kuk II 354.
[...] Kto niepodobnych zgoła podejmie się rzeczy, Czemu nałóg w naturę obrócony przeczy: Chłopu kradzieży, grania zabronić kosterze, Paskudnej żenie gachów, z Grekiem wniść w przymierze, Księdza łakomstwa, kufla oduczyć pijaka, Łgarza zrobić prawdziwym, politykiem żaka, Żyda szczodrym — choćbyś go wsadził i do stępy, Nie przełomisz natury złym nałogiem tępej; Rychlej byś wilka orać, psa nauczył gadać, Wielbłąda pląsać, Włocha polskich wierszów składać PotMorKuk III 114.
Abgewehnen einem das Böse/ oducżáć kogo Złego; ich habe mich des Schwerens abgewehnet/ oducżyłem, odzwycżáiłem (ám) śię Przyśięgánia [...]. ErnHand 10.
Ablehren der Magd das Naschen/ oducżyć (odkładáć) Dźiewkę Łakomstwá. ErnHand 14.
Wielce proszę Commissią tę iak naylepiey do skutku przywiesc ad paenam eius scandalose Direptionis y zeby in posterum oduczyc tey Smiałosci ktora ex Conniuentia coraz bardziey cresceret. RadziejKor 78.
Tudzien y Obywatele miasta z Zołnierzami złączeni a proznego dziwowania swoiego oduczeni, wszelkiemi sie siłami y broniami swoiemim nieprzyiacielskim następom opierali [...]. SzołHist 20.
ANielski Doktor náucza, iż ćiáło iest człowiekowi instrumentem do zbáwiennych wieczney chwały godnych uczynkow. corpus est instrumentum meritorij actûs. ále nim ten instrument, ospálstwa lenistwa oduczy, á świątobliwego czućia náuczy człowiek, ma dość prácy. DowNiebo 85.
[...] názwał sen złośliwym sługą, bo ćiáło uspiwszy nie pozwalá duszy prácowáć ná niebo Mákáry S. áżeby snu oduczył ćiało swoie, przez lat śiedm nic wárźonego nie iadł, post wielki bez żádnego pokármu, przez dni y nocy dwadźieśćia nie spiąc, z ćiałem walczył [...]. DowNiebo 85.
Bo to nam Pan BOG y na zwierzętach w tym dał adintendę, iż gdy koń naprzykład, czym się z młodu znarowi, iuż naylepszy iezdzieć tego go nieoduczy, psa nawet, kto chce mieć wiernego, niech go szczęnięciem weźmie, do czego pomyśli, do tego go przyuczy, bo iakom iuż wyżey namienił, educatio naturam perficit, ktora y w człowieku gdy będzie dobrze isntytuowana, do wszystkiego sposobnym go czyni, á ieżeli źle. to do niczego. GarczAnat 110.
Mąż zuchwały: Otworzę tylko słuchay skrzynię iak nayprędzey, A w rekąpensę wrocę twoy worek pieniędzy. Gubernator: Gdźież skrzynia wniydę zaraz, á ty się tym czasem Uspokoy, lecz uciekam? iuż blisko z hałasem. Arlekin; Iuż siedźi, na dwa zamki obrociłem klucze, Aruja: Dźięka Bogom że Starych, amorow oduczę. RadziwiłłowaFNiecnota G.
Oduczam kogo, czego, F. oduczę. abgewohnen. dès-acoutumer, dès-aprendre, dès-enfeigner, dès-habiteur. T III 1189.
5to. Pańszczyznę w poniedziałek naznaczać, ażeby poddaństwo od hultaystwa, i od piiaństwa oduczyć. InsEkon 63<64>.