Słownik XVII wieku

Słowniki:
SXVI, T, L (XVII), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn nie notują

Formy: bezok. ofuknąć; ~ cz. prze. lp m 1. os. ofuknąłem; ofukłem; 3. os. ofuknął // ofuknuł; ż 3. os. ofuknęła; ~ cz. przy. pr. lp 1. os. ofuknę; 3. os. ofuknie; ~ im. uprz. ofuknąwszy

Znaczenia:

»odnieść się ze złością do kogoś lub czegoś, krzyknąć na kogoś, zbesztać, złajać kogoś«:

Rekcja: kogo co

Xiędzu iuż márkotno z niem było/ y ofuknie go/ mowiąc. Coż plećiesz. FraszNow D2v. Pierwszego dwoygá zásádzánia strzedz trzebá/ y vstrzeże ták Myśliwiec/ iáko y scżwacż/ pilnuiąc zawżdy kiedy pies ku psom idźie/ á stánie/ żeby go ofuknąć/ bá y vderzyć/ żeby nigdy psow/ kiedy gonią/ stoiąc nie cżekáł/ iedno biegiem do nich szedł/ bo ták się nie náucży zásádzáć. OstrorMyśl1618 39. I mówię mu: Synu Boży świadomeś tu drogi, Spuść się na dół, żebyś stanął dobrze na swe nogi. W tym mię jakoś ofuknął, jakby mnie zaślepił: Małom nie spadł, ledwo żem się na nogach okrzepił. SejmPiek 60. Wszytko, co oczyma widzisz, to daruję tobie. Ledwie iżem co wymówił, wnet mię głosem srogim Tak ofuknął, żem zrozumiał, iże on jest Bogiem. SejmPiek 61. ZIiechał się Mázur z Niemcem/ wćiásny bárdzo drodze/ Wárá zdrogi/ ofuknie Niemcá/ Mázur srodze. KochProżnEp 46. „Diaboł komu do tego!” — ofuknęła księdza. KorczFrasz 8. [...] trudno to niełaiać, nie ofuknąć, nie uderzyć kiedy to czeladka nie posłuszna, odmruknie, despectui habet nie szanuie Panstwa swego. GelarKaz 807. ofuknąć, invectiver KulUszDyk 101 [110]. Zokoliczności Skryptu ktory nam czytano Ieden z nich ofuknął mię, że allegowaną Sentencyą trzymaiąc ważyłem się śmiele Twierdzić, iż ow Penitent co ma grzechow wiele Chcąc się usprawiedliwić, przed spowiedzią świętą Musi mieć Miłość Boską przynaymniey zaczętą. T ZałJAPróba 10. Fukam, v. m. F. fuknę. 1) keifen; schmälen; schelten/ wettern. 2) vorrücken. 1) clabauder, tintemarrer, gourmander, gronder, reprendre rudement qu, rechigner; tonner, tempêter, contre q. 2) reprocher qu. ch. à qu. § 1) na żonę fuka; fukasz sobie na mię bezpiecznie; ofukłem (ofuknąłem go) [...]. T III 353. Ofukać kogo, F. ofuknę. ofukać się na kogo. anschnarchen/ anfahren. haroder, rudoier, rabrouer, invectiver contre qu; parler rudement à qu. § ofuknął za to żonę. T III 1200. [...] Ci ktorzy ten upominek widzieli, poczęli się naśmiewać z Krolowy, iż się niewstydziła posyłać czterech czerwonych złotych za kleynoty, ktore więcey warte były, niżeli pięć kroć sto tysięcy czerwonych złotych, ale ich Krolewic z Alkierza swoiego wypędził, ofuknąwszy, że nie byli z winnym ku iego matce uszanowaniem. LepDębMag 62. Ey idź tam do milionset kroć trzysta pięć diabłów; tak go ofuknął niecnota [...]. VoltPrzybKandyd 24. W życiu Fryderyka drugiego Krola Pruskiego znayduiemy, że będac ten Krol w Pałacu swoim, na pokoiu z tapicerem, mebluiącym ow pokoy, sam na sam, ten, gdy mu się znakami dawał poznać, że iest z tego bractwa, co i Krol, ofuknuł go Krol zato –. PerzMyśli 74.

◼ Przenośnie: ◼ Niechże wyrok twoy stánie wyrokiem. Przyzwolił wszechmogący/ y chmurnym obłokiem Swietne záćmił powietrze: krąg światá gromami Ofuknął/ okrutnemi y błyskáwicámi Co za znak obiecáney korzyśći wźiął práwy [...]. OvŻebrMet 373 [363]. ◼ [...] Izbá ták zágrzmi wszystká, że się Wártá ztrwoży, Pędem lecąc, ledwie co drzwi támte otworzy, Widząc się cwaláiących kotow tłum po suknie, Nim ze stráchu, ktory te strászydłá ofuknie, Włosy ná nich powstáną, ták ich strách ogarnie [...]. ŻuchOgłos K3v. ◼ Brał się pewien do pręta, chcąc wytrzepać suknie; Ta widząc się w złym razie, żwawie go ofuknie: A takaż to iest pamięć na usługi, rzecze, Biiesz tę co cię zdobi, niewdzięczny człowiecze! KrasicBajki 110.