Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»dziesiąty miesiąc roku, październik«: Przybył tedy Cámpeggio do Londry miástá w Octobrze/ w roku 1528. á zwątpiwszy o ziednániu; kuśił się żeby mogł był krolową námowić do ktorego zakonu. BotŁęczRel IV 42. Wypráwił się z Hiszpániey ze trzemá Káráwellámi/ ná ktorych było 120 osob wszytkich/ dniá 3. Augustá w roku 1492. Nálazł źiemię XI dniá Octobrá/ á to byłá wyspá Sancti Saluatoris, iedná z Lukáyskich. BotŁęczRel V 36. A wprzod się pokłoni Kardynał mu Kuowa: wnet Arschotu Xiążę Bornewill, y Kroijcy, ktorych ja niezdążę Tu przypomnieć, zárázem ná szumne bánkiety, Ogrodowe vćiechy, y nocne balety Mile go záprászájąc, Jákoż się y stawił Powolny w tym niktorym, y ná tych zábáwił. Wdźięcznych konwersácyách przy onym tám Dworze, Poki pierwszey Oktober nierozswiećił zorze Aż gdy y te, co nigdy nikomu niebeły Syte cale, roskoszy sáme się sprzykrzeły, Wźiął to przed się WLADYSLAW, żeby sławne owe Ná świát wszytek obozy, á záraz y nowe Od Woyská Hiszpáńskiego oblężęnie Bredy Widźieć mogł y vważyć. TwarSWład 157. 8ber W Octobrze ziemia pługiem wyorana, Broną zmiękczona, bywa zasiewana. SymeonMiesiące 27. Dzień naszej ugody, trzeci oktobra, prosi księżna, aby odłożyć aż do dziesiątego, dla sejmików, które miały być dwudziestego wtórego, a odwlekli ich aż do dwudziestego ósmegoseptembris. SobJListy 161. Uważyć tedy, jakim to jest świat podległy odmianom: jako się ta zaczęła kampania, a jako się kończy; jaka była w juliuszu i auguście cesarska fortuna, a jaka w septembrze i oktobrze. SobJListy 574. Tho sie dzialo roku 1605, 15 dnia Octobra. KsKasUl 305. Jpanna Teressa Olszewska bardzo dobra i wygodna do usług panienka, przy któréj obie córki nasze Basia i Maryjka rosły, w Wilnie z maligny 18 Octobra, Anno 1700 umarła. ZawiszaPam 396. Obligacia, co my zostaie winno elbkieler gdonskię tutęczne od roku 1694, dię 7 octobra złotych polskych dobry monyty 5000. SzumInw 37. Eadem die tamże w Mirze po mszy świętej oglądałem ciało ś. p. matki mojej, która tantae już podlega coruptioni, że niepoznana. Nie wiem czy kości onej, nie tylko mięso, do pogrzebu w oktobrze złożonym doczekają, z racji materii cuchnącej, w której prawie pływa, samaż temu będąc okazją, kiedy umierając zakazała się eksenterować, które było do jej defektów i otyłości srodze potrzebne. RadziwHDiar 33. Przeciwnym sposobem tańsze są zboża u nas w Oktobrze i w Marcu; w tedy bowiem każdy przedaie na opłacenie podatkow. KlukRośl 264. Naostatek: następuie zbieranie gron, ktore zawisło od gatunku win, i położenia mieysca: ieżeli będą gatunki ranne, ieżeli położenie iest doskonałe, doyrzeią wcześniey: przeciwnym sposobem, ieżeli są gatunki poźnieysze (ktore u nas nie bardzo bespieczne) ieżeli położenie nie ze wszystkim dobre, doyrzeią poźniey. Oktober iest mieyscem[!] zbierania. KlukRośl 359. Renetty żołte, zbieraią się ná początku Oktobra, y trwaią do Kwietnia, są śrzedniey wielkości, płasko-okrągłe, skorka ná nich żołta, czerwonemi plamkami upstrzona, w sok obfituią, y smak bardzo przedni. ŁadSHist 143. [...] ten inspekt [na drzewka cytrusowe] zrobiony bydź powinien przy murze na południe wystawionym zasłaniaiąc go matami w czas gorącego zbyt słońca, polewać trzeba potym drzewa raz w tydzień, a ieżeli zbyt iest gorąco, za trzy dni, przenosząc co 6. niedziel do nowego inspektu wazy, to iest: aż do miesiąca Julii; na początku zaś Augusta do Septembra w cieniu przyzwyczaiać iuż ich trzeba do wolnego powietrza, nim się zaś do oranżeryi wniosą na 4. cale ziemię zdiąć z wierzchu z waz trzeba, ostrożnie nienaruszaiąc korzeni, a nowey na to mieysce nakłaść, dzień y noc do końca Octobra otwarte w oranżeryi trzymaiąc okna, chyba żeby wielkie mrozy, lub wiatry bywały. JabłAnnaPorządek 120. Hertod w dziele swém Crocologia twierdzi, że on sam na własnych Plantacyach w Czechach, Roku 1669. w Septembrze i Oktobrze, zebrał 2037. Łótow[!] Szafranu. JundziłłBot 25. Bohdan Chmielnicki, Lwow obległ dnia 7 Octobra, Roku - 1668. ChmielAteny1755 I 218.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ miesiąc oktober: Tysiąc sześćset dwudziesty zbawiennego dobra Rok to był, a dzień trzeci miesiąca oktobra, W siedm przebrane szeregów skartowano wozy, Z pola spięte łańcuchy, a zewnątrz powrozy, Ze w jeden raz wszytkie stać, wszytkie iść musiały. Przód i tył nabitymi opatrzono działy; Jezdne konie we środek, bo wszyscy piechotą. PotWoj1924 31. [...] Wacława Suryna był we wsi Borowej, woiewodstwie kiiowskim a powiecie owruckim będąceÿ, do miasteczka Chupkowa przynalezytey, o mil szesc od Chupkowa ku Owruczemu lezącey, dobrach jch ms̃ciow panow Tyszkiewiczow, podkomorzych brzeskich małząkow, dla odprawienia mocnej εxecutiey za decretem, banitieÿ wieczneÿ, w Sądzie Głownym Trybunale Koronnym Lubelskim roku tysiąc szescset siedmdziesiąt siodmego ms̃ca octobra szesnastogo dnia na jnstantią tegoz jego ms̃ci pana Wacława Suryna powoda na welmoznych jch ms̃ciach panu Ostaphiiu Tyszkiewiczu, podkomorzym y wujcie dziedzicznym brzeskim, y paneÿ małzące jego ms̃ci, takze jego ms̃ci panu Mikołaiu Tyszkiewiczu, synu urodzonego jego ms̃ci pana Mikołaja Tyszkiewicza, wolanowskim urzędniku chupkowskim, y innych wyzey banitieÿ mianowanej pozwanych [...]. KsOw 6. [...] item ekstrakt trybunalski miński zapisu kwitacyjnego z listem na przyznanie, takoż aktykowanym w roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt ósmym, miesiąca oktobra dwudziestego czwartego dnia datowanego, a w roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiątym dziewiątym, marca dwudziestego siódmego dnia w tymże trybunale głównym W. Ks. Lit. aktykowanego, od JPani Eleonory Narkiewiczówny Podwińskiej, primi thori Stanisławowej Karolowej Podbereskiej, a powtórnego Jakubowej Świeżyńskiej, WJMPanu Janowi Kazimierzowi Matuszewicowi, cześnikowi mińskiemu [...]. MatDiar 778. Jeżeli fassola y ogorki zostały posiane w tym sposobie iak uczyłam w miesiącu Octobrze, w tym miesiącu w piękney powinni się znaydować sytuacyi, y we wszyst[..]ey trwałości y mocy na zimna i mrozy. JabłAnnaPorządek 87.